Contoh aloi dan bahan pembuatnya
Aloi ialah campuran logam dengan satu atau lebih unsur lain, biasanya logam lain tetapi kadangkala bukan logam seperti karbon. Aloi biasanya dibuat dengan melebur bahan-bahannya bersama, dan ia cenderung lebih keras, lebih kuat atau lebih tahan kakisan daripada logam tulen yang dikandunginya. Berikut ialah aloi biasa dan bahan pembuatnya.
- Gangsa — kuprum dan timah (selalunya kira-kira 12% timah); digunakan untuk patung, loceng dan simbal.
- Loyang — kuprum dan zink; digunakan untuk alat muzik, pemegang pintu dan kelengkapan paip.
- Keluli — besi dengan sedikit karbon (sehingga kira-kira 2%); digunakan dalam bangunan, jambatan dan kereta.
- Keluli tahan karat — besi dengan sekurang-kurangnya 10.5% kromium, selalunya ditambah nikel; tahan karat dan digunakan untuk sudu garpu dan sinki.
- Besi tuang — besi dengan kira-kira 2–4% karbon serta sedikit silikon; keras tetapi rapuh, digunakan untuk kuali dan blok enjin.
- Perak sterling — 92.5% perak dan 7.5% logam lain, biasanya kuprum; digunakan untuk barang kemas dan perkakas perak.
- Pateri — timah dengan sedikit perak dan kuprum (pateri lama ialah timah dan plumbum); mudah melebur untuk menyambung komponen elektronik.
- Piuter — kebanyakannya timah dengan sedikit kuprum dan antimoni; digunakan untuk peralatan makan dan perhiasan.
- Emas putih — emas yang dicampur dengan paladium, nikel atau perak, selalunya disadur dengan rodium; digunakan dalam barang kemas.
- Duralumin — aluminium dengan kira-kira 4% kuprum serta magnesium dan mangan; ringan dan kuat, digunakan dalam pesawat.
- Nikrom — kira-kira 80% nikel dan 20% kromium; digunakan untuk wayar pemanas dalam pembakar roti dan pengering rambut.
- Amalgam gigi — merkuri yang dicampur dengan perak, timah dan kuprum; digunakan untuk tampalan gigi berwarna perak.
Mengapa aloi lebih kuat daripada logam tulen
Dalam logam tulen, atom disusun dalam lapisan kemas yang boleh menggelongsor antara satu sama lain, yang menjadikan logam itu agak lembut dan mudah dibengkokkan. Penambahan atom yang bersaiz berbeza, seperti timah dalam kuprum atau karbon dalam besi, mengganggu lapisan ini supaya ia tidak dapat menggelongsor dengan mudah. Itulah sebabnya gangsa lebih keras daripada kuprum dan keluli lebih kuat daripada besi tulen.
Adakah aloi campuran atau sebatian?
Kebanyakan aloi ialah campuran, kerana komposisinya boleh berbeza: loyang, sebagai contoh, boleh mengandungi antara kira-kira 5% hingga lebih 40% zink. Banyak aloi ialah campuran homogen yang dipanggil larutan pepejal, walaupun sesetengah aloi juga mengandungi hablur sebatian yang sangat kecil, seperti besi karbida dalam keluli.