Contoh sebatian beserta formulanya
Sebatian ialah bahan yang terdiri daripada dua atau lebih unsur yang terikat secara kimia dalam nisbah tetap, yang ditunjukkan oleh formula kimianya. Sebatian mempunyai sifat yang berbeza daripada unsur-unsurnya dan hanya boleh dipecahkan kepada unsur tersebut melalui tindak balas kimia. Berikut ialah sebatian biasa yang anda temui di rumah, dalam badan anda dan di makmal.
- Air (H₂O) — meliputi sebahagian besar permukaan Bumi dan membentuk lebih separuh daripada badan manusia.
- Karbon dioksida (CO₂) — gas yang anda hembuskan, yang digunakan oleh tumbuhan untuk fotosintesis.
- Natrium klorida (NaCl) — garam meja, sebatian ion natrium dan klorin.
- Glukosa (C₆H₁₂O₆) — gula yang dihasilkan oleh tumbuhan dan digunakan oleh sel anda untuk tenaga.
- Sukrosa (C₁₂H₂₂O₁₁) — gula meja biasa, dihasilkan daripada tebu atau bit gula.
- Ammonia (NH₃) — gas berbau tajam yang digunakan untuk membuat baja dan sesetengah pembersih rumah.
- Metana (CH₄) — komponen utama gas asli.
- Propana (C₃H₈) — bahan api untuk pemanggang gas dan dapur perkhemahan, disimpan sebagai cecair di bawah tekanan.
- Natrium bikarbonat (NaHCO₃) — soda penaik, yang membebaskan karbon dioksida semasa membakar.
- Kalsium karbonat (CaCO₃) — sebatian utama dalam batu kapur, marmar, kapur tulis dan kulit telur.
- Hidrogen klorida (HCl) — larut dalam air untuk membentuk asid hidroklorik, yang terdapat dalam asid perut.
- Asid sulfurik (H₂SO₄) — asid kuat yang digunakan dalam bateri kereta dan untuk membuat baja.
- Natrium hidroksida (NaOH) — soda api, bes kuat yang digunakan dalam pembuatan sabun dan pembersih saluran longkang.
- Etanol (C₂H₅OH) — alkohol dalam minuman beralkohol, pensanitasi tangan dan sesetengah bahan api.
- Asid asetik (CH₃COOH) — memberikan cuka rasa masam dan bau yang tajam.
- Hidrogen peroksida (H₂O₂) — pembasmi kuman dan peluntur, biasanya dijual sebagai larutan 3%.
- Karbon monoksida (CO) — gas beracun, tidak berwarna dan tidak berbau yang dihasilkan apabila bahan api terbakar tanpa oksigen yang mencukupi.
- Ferum(III) oksida (Fe₂O₃) — bahagian utama karat dan bijih besi hematit.
- Silikon dioksida (SiO₂) — kuarza, komponen utama kebanyakan pasir dan kaca biasa.
- Dinitrogen oksida (N₂O) — gas ketawa, digunakan oleh doktor gigi untuk meredakan kesakitan dan kebimbangan serta dalam tin krim putar.
- Kafein (C₈H₁₀N₄O₂) — perangsang dalam kopi, teh dan banyak minuman ringan.
- Aspirin (C₉H₈O₄) — asid asetilsalisilik, penahan sakit yang biasa.
- Natrium hipoklorit (NaClO) — bahan aktif dalam peluntur klorin isi rumah.
- Magnesium hidroksida (Mg(OH)₂) — susu magnesia, digunakan sebagai antasid dan julap.
- Natrium fluorida (NaF) — ditambahkan ke dalam banyak ubat gigi untuk membantu mencegah kerosakan gigi.
Sebatian ion dan sebatian molekul
Sebatian ion, seperti natrium klorida dan kalsium karbonat, terbentuk apabila logam memindahkan elektron kepada bukan logam, mewujudkan ion yang disatukan dalam kekisi hablur. Ia biasanya pepejal keras dengan takat lebur yang tinggi. Sebatian molekul (kovalen), seperti air, karbon dioksida dan glukosa, terbentuk apabila atom bukan logam berkongsi elektron. Banyak daripadanya ialah gas atau cecair pada suhu bilik, atau pepejal dengan takat lebur yang agak rendah.
Sebatian atau campuran?
Sebatian sentiasa mempunyai komposisi yang sama: setiap sampel air tulen mengandungi kira-kira 11.2% hidrogen mengikut jisim. Campuran seperti air garam boleh mengandungi lebih banyak atau lebih sedikit bagi setiap bahagian, dan bahagian tersebut mengekalkan sifatnya sendiri.