ประวัติศาสตร์ของตารางธาตุ: จากการเล่นแร่แปรธาตุสู่ธาตุที่ 118
ตารางธาตุไม่ได้ถูกคิดค้นขึ้นในชั่วขณะเดียวโดยคนเพียงคนเดียว ดมิตรี เมนเดเลเยฟ นักเคมีชาวรัสเซีย ตีพิมพ์ตารางฉบับแรกที่ได้รับการยอมรับอย่างกว้างขวางในปี 1869 และโลทาร์ ไมเออร์ ได้จัดเรียงธาตุในแบบที่คล้ายกันมากในเยอรมนีในช่วงเวลาใกล้เคียงกัน งานของทั้งสองต่อยอดจากความพยายามก่อนหน้านี้ตลอดแปดทศวรรษ และตารางถูกปรับโฉมอีกสองครั้ง ได้แก่ เลขอะตอมของเฮนรี โมสลีย์ในปี 1913 และแอกทิไนด์ของเกลนน์ ซีบอร์กในทศวรรษ 1940 ก่อนที่แถวที่เจ็ดจะสมบูรณ์ในปี 2016
ไทม์ไลน์
- 1669การค้นพบฟอสฟอรัส
เฮนนิก แบรนด์ นักเล่นแร่แปรธาตุชาวฮัมบูร์ก ได้ฟอสฟอรัสขาวที่เรืองแสงจากปัสสาวะ ซึ่งเป็นหนึ่งในธาตุแรก ๆ ที่มีบันทึกว่าใครเป็นผู้ค้นพบ
- 1789สารอย่างง่าย 33 ชนิดของลาวัวซีเย
อ็องวน ลาวัวซีเย ตีพิมพ์รายการสาร 33 ชนิดที่เขาถือว่าเป็นธาตุ จัดเป็นแก๊ส อโลหะ โลหะ และเอิร์ธ
- 1808ทฤษฎีอะตอมของดอลตัน
หนังสือ A New System of Chemical Philosophy ของจอห์น ดอลตัน เสนอว่าธาตุแต่ละชนิดมีอะตอมชนิดของตัวเองที่มีน้ำหนักเฉพาะ
- 1829ไตรแอดของเดอเบอไรเนอร์
โยฮันน์ เดอเบอไรเนอร์ อธิบายกลุ่มธาตุที่คล้ายกันสามธาตุ ซึ่งน้ำหนักอะตอมของธาตุตรงกลางใกล้เคียงกับค่าเฉลี่ยของอีกสองธาตุ
- 1860การประชุมคาร์ลสรูเออ
ในการประชุมเคมีนานาชาติครั้งแรก สตานิสเลา คันนิซซาโร แสดงให้นักเคมีเห็นวิธีให้ได้ชุดน้ำหนักอะตอมที่สอดคล้องกัน
- 1862เกลียวเทลลูริก
อเล็กซองดร์-เอมีล เบกูเยร์ เดอ ชองกูร์ตัว จัดเรียงธาตุตามน้ำหนักอะตอมเป็นเกลียวรอบทรงกระบอก
- 1865กฎออกเทฟ
จอห์น นิวแลนด์ส เสนอว่าธาตุทุกตัวที่แปด เมื่อนับตามลำดับน้ำหนักอะตอม มีสมบัติซ้ำกับตัวแรก
- 1869ตารางธาตุของเมนเดเลเยฟ
ดมิตรี เมนเดเลเยฟ ตีพิมพ์ตารางธาตุของเขา โดยเว้นช่องว่างไว้สำหรับธาตุที่ยังไม่ถูกค้นพบ
- 1870ตารางของโลทาร์ ไมเออร์
โลทาร์ ไมเออร์ ตีพิมพ์ตารางที่คล้ายกันและกราฟปริมาตรอะตอมที่ขึ้นและลงเป็นคาบตามน้ำหนักอะตอม
- 1875การค้นพบแกลเลียม
พอล-เอมีล เลอกอก เดอ บัวส์โบดรอง ค้นพบแกลเลียม ซึ่งเป็นธาตุแรกในบรรดาธาตุที่เมนเดเลเยฟทำนายไว้ที่ถูกค้นพบ
- 1879การค้นพบสแกนเดียม
ลาร์ส เฟรดริก นิลซอน ค้นพบสแกนเดียม ซึ่งปรากฏว่าตรงกับเอคา-โบรอนของเมนเดเลเยฟ
- 1886การค้นพบเจอร์เมเนียม
เคลเมนส์ วิงค์เลอร์ ค้นพบเจอร์เมเนียม ซึ่งตรงกับเอคา-ซิลิกอนที่เมนเดเลเยฟอธิบายไว้ในปี 1871 อย่างใกล้เคียง
- 1894การค้นพบอาร์กอน
ลอร์ดเรย์ลีและวิลเลียม แรมเซย์ ค้นพบอาร์กอน ซึ่งเป็นแก๊สมีตระกูลชนิดแรกที่ถูกแยกได้ ต่อมาแก๊สมีตระกูลได้รับคอลัมน์ของตัวเอง
- 1913เลขอะตอม
การวัดรังสีเอกซ์ของเฮนรี โมสลีย์ แสดงว่าเลขอะตอม ไม่ใช่น้ำหนักอะตอม เป็นตัวกำหนดลำดับของธาตุ
- 1940เลยยูเรเนียมไป
เอ็ดวิน แมคมิลแลนและฟิลิป แอเบลสัน สร้างเนปทูเนียม ธาตุที่ 93 และพลูโทเนียมตามมาในปีเดียวกัน
- 1944แนวคิดแอกทิไนด์
เกลนน์ ซีบอร์ก เสนอว่าแอกทิไนด์ก่อตัวเป็นอนุกรมของตัวเอง ซึ่งย้ายธาตุเหล่านั้นไปอยู่แถวแยกด้านล่างของตารางหลัก
- 1955เมนเดลีเวียม
ทีมที่เบิร์กลีย์สร้างธาตุที่ 101 และตั้งชื่อว่าเมนเดลีเวียมเพื่อเป็นเกียรติแก่ดมิตรี เมนเดเลเยฟ
- 2016คาบที่ 7 สมบูรณ์
ธาตุที่ 113, 115, 117 และ 118 ได้รับการตั้งชื่อว่านิโฮเนียม มอสโกเวียม เทนเนสซีน และโอกาเนสซอน ทำให้แถวที่เจ็ดสมบูรณ์
ธาตุโบราณและการเล่นแร่แปรธาตุ
ธาตุในปัจจุบันสิบธาตุเป็นที่รู้จักมานานก่อนที่ใครจะใช้คำว่าธาตุในความหมายสมัยใหม่ ได้แก่ ทองคำ เงิน ทองแดง เหล็ก ดีบุก ตะกั่ว ปรอท กำมะถัน คาร์บอน และพลวง ไม่มีใครทราบว่าใครค้นพบก่อน นักคิดชาวกรีกโบราณ ตามแนวคิดของเอมเพโดคลีสและอริสโตเติล เชื่อว่าทุกสิ่งเป็นสารผสมของธาตุสี่อย่าง (ดิน น้ำ ลม และไฟ) ซึ่งเป็นแนวคิดที่คงอยู่เกือบสองพันปี
นักเล่นแร่แปรธาตุในโลกอิสลามและยุโรปยุคกลางพยายามเปลี่ยนโลหะราคาถูกให้เป็นทองคำ พวกเขาล้มเหลว แต่ได้ปรับปรุงวิธีการในห้องปฏิบัติการ เช่น การกลั่น ในปี 1661 โรเบิร์ต บอยล์ ท้าทายทฤษฎีธาตุสี่ในหนังสือ The Sceptical Chymist โดยเรียกร้องให้นักเคมีเชื่อถือการทดลอง และในปี 1669 เฮนนิก แบรนด์ นักเล่นแร่แปรธาตุ ค้นพบฟอสฟอรัสขณะตามหาศิลานักปราชญ์ ซึ่งเป็นหนึ่งในธาตุแรก ๆ ที่มีบันทึกว่าใครเป็นผู้ค้นพบ
รายชื่อสารอย่างง่ายของลาวัวซีเย (1789)
เคมีสมัยใหม่เริ่มก่อรูปขึ้นจากอ็องวน ลาวัวซีเย นักเคมีชาวฝรั่งเศส ผู้แสดงให้เห็นด้วยการชั่งน้ำหนักอย่างระมัดระวังว่ามวลไม่สูญหายไปในปฏิกิริยาเคมี และเป็นผู้ตั้งชื่อออกซิเจนและไฮโดรเจน ในหนังสือ Elementary Treatise on Chemistry ปี 1789 เขาให้นิยามธาตุในเชิงปฏิบัติว่า เป็นสารที่ไม่มีวิธีทางเคมีที่รู้จักใดสามารถสลายให้เป็นสิ่งที่ง่ายกว่าได้
หนังสือเล่มนี้ระบุ “สารอย่างง่าย” 33 ชนิด จัดเป็นแก๊ส อโลหะ โลหะ และเอิร์ธ ส่วนใหญ่เป็นธาตุจริง แต่แสงและความร้อนก็อยู่ในรายการด้วย และเอิร์ธ เช่น ปูนขาวและซิลิกา ภายหลังพิสูจน์ได้ว่าเป็นสารประกอบ ถึงกระนั้น ลาวัวซีเยก็มอบนิยามของธาตุที่ชัดเจนและทดสอบได้ รวมทั้งรายชื่อแรกให้นักเคมีต่อยอด
ดอลตันและการชั่งน้ำหนักอะตอม
ราวปี 1803 จอห์น ดอลตัน ครูชาวอังกฤษ เสนอว่าธาตุแต่ละชนิดประกอบด้วยอะตอมชนิดของตัวเองที่มีน้ำหนักเฉพาะ อะตอมเล็กเกินกว่าจะชั่งได้ เขาจึงคำนวณน้ำหนักสัมพัทธ์จากสัดส่วนที่ธาตุรวมกัน โดยกำหนดให้ไฮโดรเจนเป็น 1 และตีพิมพ์ตารางน้ำหนักอะตอมชุดแรก ๆ
ตัวเลขของดอลตันหลายค่าคลาดเคลื่อนเพราะเขาต้องเดาสูตร เช่น เขาสันนิษฐานว่าน้ำคือ HO ไม่ใช่ H₂O เยินส์ ยาค็อบ แบร์เซลิอุส นักเคมีชาวสวีเดน วัดน้ำหนักอะตอมได้แม่นยำกว่ามาก และเริ่มใช้สัญลักษณ์ตัวอักษรที่ยังใช้อยู่ในปัจจุบัน แต่ข้อโต้แย้งยังคงอยู่จนถึงการประชุมคาร์ลสรูเออในปี 1860 ซึ่งสตานิสเลา คันนิซซาโร แสดงวิธีให้ได้ชุดน้ำหนักอะตอมที่สอดคล้องกัน เมนเดเลเยฟและโลทาร์ ไมเออร์ต่างก็อยู่ในหมู่ผู้ฟัง
ไตรแอดของเดอเบอไรเนอร์ (1829)
หนึ่งในสัญญาณชัดเจนแรก ๆ ว่าน้ำหนักอะตอมและพฤติกรรมทางเคมีเกี่ยวข้องกัน มาจากโยฮันน์ โวล์ฟกัง เดอเบอไรเนอร์ นักเคมีชาวเยอรมัน ในปี 1829 เขาอธิบายไตรแอด คือกลุ่มธาตุที่คล้ายกันสามธาตุ ซึ่งน้ำหนักอะตอมของธาตุตรงกลางใกล้เคียงกับค่าเฉลี่ยของอีกสองธาตุ ได้แก่ แคลเซียม สตรอนเชียม และแบเรียม คลอรีน โบรมีน และไอโอดีน และลิเทียม โซเดียม และโพแทสเซียม
ไตรแอดเผยให้เห็นวงศ์ธาตุตามธรรมชาติ แต่มีธาตุเพียงไม่กี่ธาตุที่เข้าได้ และไม่มีวิธีเชื่อมโยงไตรแอดหนึ่งกับอีกไตรแอดหนึ่ง
เกลียวและออกเทฟ (1862–1865)
ในปี 1862 อเล็กซองดร์-เอมีล เบกูเยร์ เดอ ชองกูร์ตัว นักธรณีวิทยาชาวฝรั่งเศส เขียนธาตุเรียงตามน้ำหนักอะตอมตามแนวเกลียวที่พันรอบทรงกระบอก ทำให้ธาตุที่คล้ายกันเรียงอยู่ในแนวเดียวกันจากบนลงล่าง เกลียวเทลลูริกของเขา ซึ่งตั้งชื่อตามเทลลูเรียม เป็นหนึ่งในการจัดเรียงแรก ๆ ที่แสดงสมบัติที่เกิดซ้ำ แต่ถูกตีพิมพ์โดยไม่มีแผนภาพและแทบไม่มีใครสังเกต
ในปี 1865 จอห์น นิวแลนด์ส นักเคมีชาวอังกฤษ สังเกตว่าเมื่อเรียงตามน้ำหนักอะตอม ธาตุทุกตัวที่แปดดูเหมือนจะมีสมบัติซ้ำกับตัวแรก เหมือนโน้ตในบันไดเสียงดนตรี กฎออกเทฟของเขาใช้ได้กับธาตุเบา แต่ใช้ไม่ได้หลังแคลเซียม และในปี 1866 สมาคมเคมีแห่งลอนดอนปฏิเสธที่จะตีพิมพ์
เมนเดเลเยฟและโลทาร์ ไมเออร์ (1869–1870)
ดมิตรี เมนเดเลเยฟ ศาสตราจารย์เคมีในเซนต์ปีเตอร์สเบิร์ก กำลังเขียนตำราเรียนเมื่อเขาเริ่มค้นหาระเบียบเบื้องหลังธาตุต่าง ๆ ในต้นปี 1869 เขาจัดเรียงธาตุที่รู้จักในขณะนั้นตามน้ำหนักอะตอมในตารางที่ทำให้ธาตุคล้ายกันเรียงอยู่ในแนวเดียวกัน และในเดือนมีนาคม บทความของเขาถูกนำเสนอต่อสมาคมเคมีรัสเซีย เขาระบุกฎคาบ: เมื่อเรียงตามน้ำหนักอะตอม ธาตุจะแสดงสมบัติที่เกิดซ้ำเป็นช่วง ๆ อย่างสม่ำเสมอ
สิ่งที่ทำให้ตารางของเขาโดดเด่นคือความกล้าหาญ เมนเดเลเยฟให้ความสำคัญกับเคมีมากกว่าลำดับน้ำหนักอย่างเคร่งครัด เว้นช่องว่างไว้สำหรับธาตุที่เขาเชื่อว่ายังไม่ถูกค้นพบ และแย้งว่าน้ำหนักอะตอมบางค่าที่ยอมรับกันนั้นไม่ถูกต้อง
ในเยอรมนี โลทาร์ ไมเออร์ ได้ตารางที่คล้ายกันมากโดยอิสระและตีพิมพ์ในปี 1870 พร้อมกราฟที่แสดงว่าปริมาตรอะตอมขึ้นและลงเป็นคลื่นเมื่อน้ำหนักอะตอมเพิ่มขึ้น ในปี 1882 ราชสมาคมแห่งลอนดอนมอบเหรียญเดวีให้ทั้งสองคน
คำทำนายที่ได้รับการยืนยัน (1875–1886)
เมนเดเลเยฟอธิบายธาตุที่ขาดหายไปสามธาตุอย่างละเอียด โดยเรียกว่าเอคา-อะลูมิเนียม เอคา-โบรอน และเอคา-ซิลิกอน จากคำสันสกฤต eka ที่แปลว่า “หนึ่ง” หมายถึงหนึ่งตำแหน่งถัดจากธาตุที่รู้จัก ธาตุเหล่านี้ปรากฏขึ้นเป็นแกลเลียม ซึ่งพอล-เอมีล เลอกอก เดอ บัวส์โบดรอง ค้นพบในปี 1875 สแกนเดียม ซึ่งลาร์ส เฟรดริก นิลซอน ค้นพบในปี 1879 และเจอร์เมเนียม ซึ่งเคลเมนส์ วิงค์เลอร์ ค้นพบในปี 1886
ความตรงกันนั้นน่าทึ่งมาก สำหรับเอคา-ซิลิกอน เมนเดเลเยฟทำนายน้ำหนักอะตอมประมาณ 72 และความหนาแน่นประมาณ 5.5 กรัมต่อลูกบาศก์เซนติเมตร ส่วนของเจอร์เมเนียมคือ 72.6 และ 5.3 ผู้สงสัยจึงยอมรับ และตารางธาตุกลายเป็นแผนที่หลักของวิชาเคมี
แก๊สมีตระกูลได้ที่อยู่ (ทศวรรษ 1890)
ในปี 1894 ลอร์ดเรย์ลีและวิลเลียม แรมเซย์ ค้นพบอาร์กอน ซึ่งเป็นแก๊สที่ไม่ว่องไวต่อปฏิกิริยาที่ซ่อนอยู่ในอากาศธรรมดา ภายในปี 1898 แรมเซย์ยังแยกฮีเลียมบนโลกได้ และร่วมกับมอร์ริส ทราเวอร์ส ค้นพบนีออน คริปทอน และซีนอน ส่วนเรดอนตามมาในปี 1899 และ 1900 ไม่มีแก๊สใดเหล่านี้เข้ากับคอลัมน์ที่มีอยู่เดิมได้เลย
คำตอบคือหมู่ใหม่ทั้งหมู่ที่อยู่ระหว่างแฮโลเจนกับโลหะแอลคาไล ซึ่งในตอนแรกเรียกว่าหมู่ 0 และปัจจุบันคือหมู่ 18 มันเข้ากับรูปแบบคาบได้อย่างลงตัว และในปี 1904 แรมเซย์ได้รับรางวัลโนเบลสาขาเคมี และเรย์ลีได้รับรางวัลโนเบลสาขาฟิสิกส์
โมสลีย์และเลขอะตอม (1913)
ธาตุบางคู่ เช่น อาร์กอนกับโพแทสเซียม หรือโคบอลต์กับนิกเกิล ยังคงเรียงผิดลำดับตามน้ำหนัก ในปี 1913 เฮนรี โมสลีย์ นักฟิสิกส์หนุ่มชาวอังกฤษ ซึ่งทำงานในห้องปฏิบัติการของเออร์เนสต์ รัทเทอร์ฟอร์ดที่แมนเชสเตอร์ วัดรังสีเอกซ์ที่ธาตุต่าง ๆ ปล่อยออกมา และพบว่าความถี่เพิ่มขึ้นเป็นขั้นเท่า ๆ กันจากธาตุหนึ่งไปอีกธาตุหนึ่ง
แต่ละขั้นตรงกับประจุบวกที่เพิ่มขึ้นหนึ่งหน่วยในนิวเคลียสของอะตอม เลขอะตอมนี้กลายเป็นพื้นฐานที่แท้จริงของตาราง และแสดงให้เห็นอย่างชัดเจนว่ายังขาดธาตุใดบ้าง โมสลีย์เสียชีวิตในสนามรบที่กัลลิโปลีในปี 1915 เมื่ออายุ 27 ปี
ซีบอร์ก แอกทิไนด์ และธาตุหนักยิ่งยวด (1940–2016)
นักวิทยาศาสตร์ยังเรียนรู้ที่จะสร้างธาตุที่หายากมากหรือไม่มีในธรรมชาติ เทคนีเชียม ซึ่งสร้างขึ้นในปี 1937 เป็นธาตุแรกที่ผลิตขึ้นโดยมนุษย์ และในปี 1940 เนปทูเนียมและพลูโทเนียมกลายเป็นธาตุแรกที่อยู่เลยยูเรเนียมไป ในปี 1944 เกลนน์ ซีบอร์ก เสนอว่าธาตุตั้งแต่แอกทิเนียมเป็นต้นไปก่อตัวเป็นอนุกรมของตัวเอง คือแอกทิไนด์ คล้ายกับแลนทาไนด์ แนวคิดนี้ตีพิมพ์ในปี 1945 ย้ายธาตุเหล่านั้นไปอยู่แถวแยกด้านล่างของตารางหลัก และทำให้ตารางมีรูปร่างแบบสมัยใหม่
นับแต่นั้น ห้องปฏิบัติการในสหรัฐอเมริกา สหภาพโซเวียต และต่อมาคือรัสเซีย เยอรมนี และญี่ปุ่น ได้สร้างธาตุที่หนักขึ้นเรื่อย ๆ มักได้ครั้งละเพียงไม่กี่อะตอม ด้วยการหลอมรวมนิวเคลียสของอะตอม คณะทำงานร่วมของ IUPAC และ IUPAP ซึ่งเป็นสหภาพระหว่างประเทศด้านเคมีและฟิสิกส์ ตัดสินข้ออ้างแต่ละข้อ ในปี 2016 ธาตุที่ได้รับการยืนยันสี่ธาตุสุดท้ายได้รับการตั้งชื่อว่านิโฮเนียม มอสโกเวียม เทนเนสซีน และโอกาเนสซอน ทำให้แถวที่เจ็ดสมบูรณ์ การค้นหาธาตุที่ 119 และ 120 ซึ่งจะเปิดแถวที่แปด ยังคงดำเนินต่อไป
ผู้อยู่เบื้องหลังตารางธาตุ
อ็องวน ลาวัวซีเย
1743–1794ให้นิยามธาตุว่าเป็นสารที่ไม่สามารถสลายให้เล็กลงได้อีก และตีพิมพ์รายการธาตุ 33 ชนิดในปี 1789
จอห์น ดอลตัน
1766–1844เสนอว่าธาตุแต่ละชนิดมีอะตอมชนิดของตัวเอง และตีพิมพ์ตารางน้ำหนักอะตอมสัมพัทธ์ชุดแรก ๆ
โยฮันน์ โวล์ฟกัง เดอเบอไรเนอร์
1780–1849จัดกลุ่มธาตุที่คล้ายกันเป็นไตรแอดในปี 1829 ซึ่งเป็นสัญญาณแรกเริ่มว่าน้ำหนักอะตอมและสมบัติทางเคมีมีความเชื่อมโยงกัน
จอห์น นิวแลนด์ส
1837–1898เสนอกฎออกเทฟในปี 1865 และได้รับเหรียญเดวีของราชสมาคมจากกฎนี้ในปี 1887
ดมิตรี เมนเดเลเยฟ
1834–1907ตีพิมพ์ตารางธาตุของเขาในปี 1869 และทำนายสมบัติของแกลเลียม สแกนเดียม และเจอร์เมเนียมได้อย่างถูกต้อง
โลทาร์ ไมเออร์
1830–1895สร้างตารางธาตุโดยอิสระจากเมนเดเลเยฟ และแสดงให้เห็นว่าปริมาตรอะตอมเกิดซ้ำตามน้ำหนักอะตอม
วิลเลียม แรมเซย์
1852–1916มีส่วนร่วมในการค้นพบอาร์กอน นีออน คริปทอน และซีนอน แยกฮีเลียมบนโลกได้ และจัดให้แก๊สมีตระกูลมีหมู่ของตัวเอง
เฮนรี โมสลีย์
1887–1915ใช้สเปกตรัมรังสีเอกซ์แสดงว่าเลขอะตอม ซึ่งคือประจุของนิวเคลียส เป็นพื้นฐานที่แท้จริงของตารางธาตุ
เกลนน์ ซีบอร์ก
1912–1999ร่วมค้นพบพลูโทเนียมและเสนออนุกรมแอกทิไนด์ ซึ่งทำให้ตารางธาตุมีรูปร่างแบบสมัยใหม่