เกลนน์ ซีบอร์กและอนุกรมแอกทิไนด์

เกลนน์ ซีบอร์กเป็นนักเคมีชาวอเมริกันที่ช่วยค้นพบพลูโทเนียมและธาตุที่หนักกว่าหลายธาตุ ในปี 1944 เขาเสนอว่าธาตุตั้งแต่แอกทิเนียมเป็นต้นไปเป็นอนุกรมแยกต่างหาก คือแอกทิไนด์ ซึ่งเป็นเหตุผลที่ธาตุเหล่านี้อยู่ในแถวของตัวเองใต้ตารางธาตุหลักในปัจจุบัน

เกลนน์ ซีบอร์กคือใคร

เกลนน์ ธีโอดอร์ ซีบอร์ก (1912–1999) เกิดที่อิชเปมิง มิชิแกน และเติบโตในแคลิฟอร์เนียตอนใต้ เขาได้รับปริญญาเอกสาขาเคมีจากมหาวิทยาลัยแคลิฟอร์เนีย เบิร์กลีย์ ในปี 1937 และใช้เวลาส่วนใหญ่ของอาชีพที่นั่น ทำงานเคียงข้างนักฟิสิกส์ที่ใช้ไซโคลตรอนของเออร์เนสต์ ลอว์เรนซ์เพื่อสร้างไอโซโทปกัมมันตรังสีใหม่

การสร้างพลูโทเนียม

ในปี 1940 เอ็ดวิน แมคมิลแลนและฟิลิป แอเบลสันที่เบิร์กลีย์สร้างเนปทูเนียม ธาตุที่ 93 ซึ่งเป็นธาตุแรกที่หนักกว่ายูเรเนียม ต่อมาในปีนั้น ซีบอร์ก แมคมิลแลน โจเซฟ เคนเนดี และอาร์เธอร์ วาลยิงยูเรเนียมด้วยดิวเทอรอนและได้ธาตุที่ 94 ซึ่งพวกเขาระบุทางเคมีในต้นปี 1941 และตั้งชื่อว่าพลูโทเนียม ตามดาวพลูโต ในปี 1941 ซีบอร์กและเพื่อนร่วมงานยังแสดงว่าพลูโทเนียม-239 แตกตัวเมื่อถูกนิวตรอนช้าชน ทำให้เป็นเชื้อเพลิงที่เป็นไปได้สำหรับเครื่องปฏิกรณ์นิวเคลียร์และอาวุธ ในช่วงสงครามโลกครั้งที่สอง ซีบอร์กย้ายไปห้องปฏิบัติการโลหะวิทยาที่มหาวิทยาลัยชิคาโก ซึ่งเขานำงานแยกพลูโทเนียมสำหรับโครงการแมนฮัตตัน

ปริศนาของธาตุที่ 95 และ 96

ในเวลานั้น ตารางธาตุวางทอเรียม โพรแทกทิเนียม และยูเรเนียมไว้ในส่วนหลักของตาราง ใต้ฮาฟเนียม แทนทาลัม และทังสเตน ราวกับเป็นโลหะแทรนซิชัน ตามตรรกะนั้น ธาตุที่ 95 และ 96 ควรมีพฤติกรรมเหมือนอิริเดียมและแพลทินัม การทดลองที่อิงสมมติฐานนั้นหาธาตุเหล่านี้ไม่พบ

แนวคิดแอกทิไนด์

ในปี 1944 ซีบอร์กเสนอแนวคิดที่ต่างออกไป เขาเสนอว่าธาตุหนักตั้งแต่แอกทิเนียมเป็นต้นไปเป็นกลุ่มของตัวเอง โดยเติมชุดออร์บิทัลอิเล็กตรอนด้านใน (ออร์บิทัล 5f) เหมือนที่แลนทาไนด์เติมออร์บิทัล 4f ถ้าเป็นจริง ธาตุที่ 95 ควรคล้ายยูโรเพียมและธาตุที่ 96 ควรคล้ายแกโดลิเนียม เมื่อค้นหาโดยคำนึงถึงเคมีแบบนั้น กลุ่มของเขาระบุธาตุทั้งสองในปี 1944 และต่อมาตั้งชื่อว่าอเมริเซียมและคูเรียม เนื่องจากความลับในช่วงสงคราม การค้นพบจึงถูกเปิดเผยครั้งแรกในเดือนพฤศจิกายน 1945 เมื่อซีบอร์กตอบคำถามของเด็กคนหนึ่งในรายการตอบปัญหาทางวิทยุก่อนการประกาศอย่างเป็นทางการไม่กี่วัน

ซีบอร์กตีพิมพ์แนวคิดแอกทิไนด์ในปี 1945 พร้อมตารางธาตุที่วางแอกทิไนด์ไว้ในแถวแยกใต้แลนทาไนด์ ต่อมาเขาเล่าว่าเพื่อนร่วมงานเตือนว่าแนวคิดนี้อาจทำลายชื่อเสียงทางวิทยาศาสตร์ของเขา

เปลี่ยนรูปร่างของตาราง

แนวคิดแอกทิไนด์ย้ายทอเรียม โพรแทกทิเนียม และยูเรเนียมออกจากโลหะแทรนซิชัน และทำให้ตารางธาตุมีรูปลักษณ์สมัยใหม่ที่คุ้นเคย โดยมีธาตุบล็อก f สองแถวพิมพ์อยู่ใต้ส่วนหลัก และพิสูจน์ว่าเป็นแนวทางที่เชื่อถือได้ด้วย ทีมของซีบอร์กใช้แนวคิดนี้วางแผนการค้นหาที่ได้เบอร์คีเลียมในปี 1949 และแคลิฟอร์เนียมในปี 1950 และวางจุดสิ้นสุดของอนุกรมที่ลอว์เรนเซียม ธาตุที่ 103 ได้อย่างถูกต้อง โดยธาตุที่ 104 กลับมาที่ตารางหลักใต้ฮาฟเนียม

รางวัลโนเบลและซีบอร์เกียม

ซีบอร์กได้รับรางวัลโนเบลสาขาเคมีปี 1951 ร่วมกับเอ็ดวิน แมคมิลแลน จากการค้นพบด้านเคมีของธาตุทรานซ์ยูเรเนียม เขามีส่วนในการค้นพบพลูโทเนียม อเมริเซียม คูเรียม เบอร์คีเลียม แคลิฟอร์เนียม และเมนเดลีเวียม เป็นต้น และต่อมาเป็นประธานคณะกรรมการพลังงานปรมาณูสหรัฐฯ ตั้งแต่ปี 1961 ถึง 1971

ในปี 1974 ทีมจากเบิร์กลีย์และห้องปฏิบัติการแห่งชาติลอว์เรนซ์ ลิเวอร์มอร์ สร้างธาตุที่ 106 และผู้ค้นพบเสนอให้เรียกว่าซีบอร์เกียม หลังจากการถกเถียงระหว่างประเทศอย่างยาวนานเกี่ยวกับชื่อของธาตุที่หนักที่สุด IUPAC อนุมัติซีบอร์เกียมในปี 1997 เป็นครั้งแรกที่ธาตุได้รับการตั้งชื่ออย่างเป็นทางการตามบุคคลที่ยังมีชีวิตอยู่ ซีบอร์กเสียชีวิตสองปีต่อมา ในปี 1999