Katalysator: definitie in de scheikunde
Katalysator: Een stof die een chemische reactie versnelt zonder zelf verbruikt te worden.
Een katalysator biedt een andere reactieroute met een lagere activeringsenergie, zodat meer botsingen tussen deeltjes genoeg energie hebben om te reageren. Omdat hij aan het eind weer terugkomt, kan een kleine hoeveelheid steeds opnieuw worden gebruikt. Katalysatoren veranderen niet welke producten ontstaan of de ligging van het evenwicht, alleen hoe snel het wordt bereikt, en enzymen zijn de katalysatoren van levende wezens.
Voorbeelden
- IJzer in het Haber-Boschproces voor het maken van ammoniak
- Platina, palladium en rodium in katalysatoren van auto's
- Mangaandioxide (MnO₂) versnelt de afbraak van waterstofperoxide
- Amylase, een enzym in speeksel dat zetmeel afbreekt
In het periodiek systeem
Veel belangrijke katalysatoren zijn overgangsmetalen of hun verbindingen, zoals ijzer, nikkel, platina en vanadium(V)oxide, deels omdat deze metalen gemakkelijk tussen oxidatietoestanden wisselen.