Gaz szlachetny – definicja w chemii
Gaz szlachetny: Dowolny pierwiastek grupy 18: hel, neon, argon, krypton, ksenon i radon, a także syntetyczny oganeson. Te występujące w przyrodzie to bezbarwne, bezwonne gazy, które rzadko reagują.
Gazy szlachetne mają zapełnione zewnętrzne powłoki elektronowe, więc mają bardzo małą skłonność do przyjmowania, oddawania lub uwspólniania elektronów i występują jako pojedyncze atomy, a nie cząsteczki. Ich niska reaktywność czyni je użytecznymi wszędzie tam, gdzie trzeba uniknąć reakcji, na przykład argon osłaniający metal podczas spawania. Nie są całkowicie obojętne: ksenon tworzy związki z fluorem i tlenem, a pierwszy z nich otrzymał Neil Bartlett w 1962 roku.
Przykłady
- Hel — wypełnia balony i chłodzi magnesy w aparatach MRI
- Neon — świeci czerwonopomarańczowo w neonach reklamowych
- Argon — około 0,93% powietrza, używany w spawalnictwie
- Ksenon — w niektórych reflektorach samochodowych i jonowych silnikach statków kosmicznych
W układzie okresowym
Gazy szlachetne tworzą grupę 18, ostatnią kolumnę po prawej stronie układu, a każdy z nich kończy okres.