Lưỡng tính proton: định nghĩa trong hóa học
Lưỡng tính proton: Có thể vừa nhường vừa nhận một ion hiđro (H⁺, một proton). Nước và ion hiđrocacbonat (HCO₃⁻) là những ví dụ thường gặp.
Một tiểu phân lưỡng tính proton phải có một nguyên tử hiđro có thể nhường đi và một cặp electron tự do có thể nhận một proton vào. Mọi chất lưỡng tính proton đều là chất lưỡng tính, nhưng không phải ngược lại: nhôm oxit phản ứng với cả axit và bazơ nhưng không có hiđro để nhường. Vì nước là chất lưỡng tính proton, nó có thể phản ứng với chính nó, tạo ra một lượng nhỏ các ion H₃O⁺ và OH⁻.
Ví dụ
- Nước nhận H⁺ từ HCl và nhường H⁺ cho amoniac
- HCO₃⁻ + H⁺ → H₂CO₃, và HCO₃⁻ + OH⁻ → CO₃²⁻ + H₂O
- Ion đihiđrophotphat (H₂PO₄⁻) có thể nhận hoặc nhường một ion hiđro
- Các amino axit như glyxin mang cả nhóm axit lẫn nhóm bazơ