Jadual berkala dengan jisim atom

Maksud jisim atom

Hampir semua jisim atom berada dalam nukleusnya, dalam proton dan neutron yang masing-masing berjisim hampir 1 u. Satu unit jisim atom ditakrifkan sebagai satu perdua belas jisim atom karbon-12. Nilai yang ditunjukkan bagi setiap unsur ialah berat atom piawainya: jisim purata isotop semula jadinya, dibebankan mengikut kelimpahan setiap satu.

Satu mol sesuatu unsur mempunyai jisim dalam gram yang sama dengan jisim atomnya, jadi nombor yang sama juga ialah jisim molarnya. Jisim atom karbon ialah 12.011 u, jadi satu mol atom karbon mempunyai jisim 12.011 g. Pada jadual, jisim ditunjukkan dengan sehingga tiga tempat perpuluhan di bawah 100 dan sehingga dua di atasnya.

Mengapa jisim atom bukan nombor bulat

Kebanyakan unsur ialah campuran isotop, iaitu atom yang mempunyai bilangan proton yang sama tetapi bilangan neutron yang berbeza. Klorin, sebagai contoh, kira-kira 76% klorin-35 dan 24% klorin-37. Purata berpemberat bagi kedua-duanya ialah 35.45, itulah sebabnya jisim atom klorin terletak di antara kedua-duanya dan bukannya nombor bulat.

Banyak unsur radioaktif, seperti teknetium, radon dan setiap unsur selepas uranium, tidak mempunyai campuran isotop semula jadi untuk dipuratakan. Bagi unsur ini, jadual memberikan nombor jisim isotop yang paling lama hidup atau paling terkenal sebagai nombor bulat, contohnya 98 bagi teknetium dan 222 bagi radon.

Arah aliran dan pengecualiannya

Jisim atom meningkat dengan nombor atom hampir di mana-mana, kerana setiap unsur baharu menambah satu proton dan biasanya satu atau lebih neutron. Di beberapa tempat, susunannya terbalik: argon lebih berat daripada kalium, kobalt lebih berat daripada nikel, dan telurium lebih berat daripada iodin. Isotop paling lazim bagi unsur ini membawa neutron tambahan. Jadual disusun mengikut nombor atom, iaitu bilangan proton, bukan mengikut jisim, jadi setiap unsur masih berada dalam kumpulan yang sepadan dengan sifat kimianya. Mendeleev meletakkan telurium sebelum iodin atas sebab yang sama, lebih mempercayai sifat kimia berbanding jisim.

Contoh penyelesaian: jisim molar air

Untuk mencari jisim molar sesuatu sebatian, tambahkan jisim atom bagi semua atomnya. Air, H₂O, mempunyai dua atom hidrogen pada 1.008 setiap satu dan satu atom oksigen pada 15.999: 2 × 1.008 + 15.999 = 18.015 g/mol. Jadi 18.015 g air mengandungi satu mol molekul, kira-kira 6.022 × 10²³ molekul. Bagi formula yang lebih panjang, kalkulator jisim molar melakukan pengiraan yang sama untuk anda.