Ví dụ về phản ứng và quá trình thu nhiệt tự diễn ra
Quá trình thu nhiệt hấp thụ nhiệt từ môi trường xung quanh, nên môi trường trở nên lạnh hơn. Hầu hết các quá trình tự xảy ra đều tỏa nhiệt, nhưng những quá trình dưới đây tự diễn ra ở nhiệt độ phòng và áp suất thường dù chúng hấp thụ nhiệt, vì chúng làm tăng mạnh entropi (độ hỗn loạn). Danh sách gồm cả phản ứng hóa học lẫn các quá trình vật lí như nóng chảy, bay hơi và hòa tan, và mỗi mục đều nói rõ nó thuộc loại nào.
- Nước đá tan ở nhiệt độ phòng — một biến đổi vật lí hấp thụ khoảng 6 kJ nhiệt cho mỗi mol nước đá.
- Nước bay hơi từ vũng nước hoặc từ da bạn — một biến đổi vật lí hấp thụ nhiệt, đó là lí do đổ mồ hôi làm bạn mát đi.
- Đá khô thăng hoa — một biến đổi vật lí trong đó cacbon đioxit rắn hấp thụ nhiệt và chuyển thẳng thành khí.
- Amoni nitrat hòa tan trong nước — một quá trình hòa tan làm nước lạnh đủ để dùng trong túi chườm lạnh tức thì.
- Urê hòa tan trong nước — một quá trình hòa tan được dùng trong một số túi chườm lạnh tức thì thay cho amoni nitrat.
- Amoni clorua hòa tan trong nước — một quá trình hòa tan làm nhiệt độ nước giảm rõ rệt.
- Kali clorua hòa tan trong nước — một quá trình hòa tan khiến dung dịch lạnh hơn so với nước ban đầu.
- Bari hiđroxit octahiđrat và amoni clorua — một phản ứng hóa học giữa hai chất rắn giải phóng amoniac và có thể lạnh đến mức làm nước đóng băng.
- Baking soda và giấm — một phản ứng hóa học giải phóng khí cacbon đioxit trong khi hỗn hợp nguội đi nhẹ.
- Baking soda và axit xitric — một phản ứng hóa học tạo ra bọt sủi trong bom tắm và cảm giác mát của bột kẹo sủi.
Vì sao một quá trình thu nhiệt có thể tự diễn ra?
Việc một quá trình có tự xảy ra hay không phụ thuộc vào biến thiên năng lượng tự do Gibbs, ΔG = ΔH − TΔS. Quá trình thu nhiệt có ΔH dương, điều này cản trở nó. Nhưng nếu độ tăng entropi (ΔS) đủ lớn, số hạng TΔS lấn át ΔH và ΔG trở nên âm. Đó là lí do nước đá tan trên 0 °C nhưng không tan dưới nhiệt độ đó, và vì sao các phản ứng giải phóng khí, như baking soda với giấm, có thể hấp thụ nhiệt mà vẫn diễn ra.
Phản ứng thu nhiệt không tự diễn ra
Nhiều phản ứng thu nhiệt cần được cung cấp năng lượng liên tục và dừng lại khi ngừng cung cấp, như quang hợp, cần ánh sáng, và sự phân hủy đá vôi thành vôi, cần đun nóng mạnh. Chúng không có trong danh sách trên.