Ví dụ về biến đổi vật lí
Biến đổi vật lí làm thay đổi dạng, kích thước, hình dạng hoặc trạng thái của một chất mà không biến nó thành chất mới. Nóng chảy, đông đặc, sôi, hòa tan, cắt và uốn đều là biến đổi vật lí. Thành phần hóa học vẫn giữ nguyên, và nhiều biến đổi vật lí có thể đảo ngược.
- Nước đá tan — nước rắn trở thành nước lỏng, nhưng vẫn là H₂O.
- Nước sôi — nước lỏng chuyển thành hơi nước.
- Nước đóng băng — nước lỏng chuyển thành nước đá rắn trong ngăn đá tủ lạnh.
- Hơi nước ngưng tụ trên gương lạnh — hơi nước biến trở lại thành những giọt lỏng.
- Đá khô thăng hoa — cacbon đioxit rắn chuyển thẳng thành khí mà không nóng chảy trước.
- Sương giá hình thành trên cửa sổ — hơi nước chuyển thẳng thành các tinh thể băng (sự ngưng kết).
- Vũng nước khô đi — nước lỏng bay hơi vào không khí.
- Đường tan trong nước — đường phân tán ra nhưng vẫn là đường, và làm bay hơi nước sẽ để lại đường.
- Muối tan trong nước — có thể thu lại muối bằng cách làm bay hơi nước.
- Bơ chảy trong chảo ấm — nó chuyển từ rắn sang lỏng và đông lại khi làm nguội.
- Sáp nến đông cứng — sáp nóng chảy nguội đi và trở lại thành chất rắn.
- Cắt giấy — các mảnh nhỏ hơn, nhưng vẫn là giấy.
- Bóp bẹp lon nhôm — hình dạng của nó thay đổi, còn kim loại tạo nên nó thì không.
- Làm vỡ cái ly — các mảnh vỡ vẫn là thủy tinh.
- Rèn kim loại thành tấm mỏng — kim loại có tính dẻo và đổi hình dạng mà không đổi thành phần.
- Kéo giãn dây chun — nó đổi hình dạng rồi co lại.
- Xay hạt cà phê — những mảnh lớn trở thành những mảnh nhỏ của cùng một vật liệu.
- Từ hóa đinh sắt — cọ xát nó với nam châm làm các đômen từ của nó xếp thẳng hàng, nhưng không có chất mới nào hình thành.
- Trộn cát với mạt sắt — có thể tách hai chất này ra lại bằng nam châm.
- Nặn đất sét ướt — chỉ hình dạng thay đổi, dù nung nó trong lò là một biến đổi hóa học.
Biến đổi vật lí hay biến đổi hóa học?
Để quyết định, hãy tự hỏi liệu có chất mới nào được tạo thành hay không. Nước đá tan vẫn cho bạn nước, nên đó là biến đổi vật lí, còn giấy cháy tạo ra tro, khói và khí, nên đó là biến đổi hóa học. Nhiều biến đổi vật lí dễ đảo ngược: bạn có thể làm nước đóng băng trở lại hoặc làm bay hơi nước muối để thu lại muối.
Hãy cẩn thận với các dấu hiệu gợi ý. Bọt khí, sự thay đổi nhiệt độ hay màu mới cũng có thể xuất hiện trong biến đổi vật lí, như khi nước sôi hoặc kim loại nung đỏ rực. Và không phải biến đổi vật lí nào cũng dễ hoàn nguyên: cái ly vỡ vẫn là thủy tinh, dù bạn không thể đơn giản ghép nó lại như cũ.