Ví dụ về biến đổi hóa học trong đời sống hằng ngày
Biến đổi hóa học, hay phản ứng hóa học, biến một hoặc nhiều chất thành những chất mới có tính chất khác. Các dấu hiệu cho thấy phản ứng đã xảy ra gồm đổi màu, xuất hiện bọt khí, mùi mới, phát sáng, thay đổi nhiệt độ hoặc có chất rắn tạo thành trong chất lỏng. Không như biến đổi vật lí, biến đổi hóa học thường khó đảo ngược.
- Đốt gỗ — gỗ phản ứng với oxi tạo ra cacbon đioxit, hơi nước, tro, nhiệt và ánh sáng.
- Sắt gỉ — sắt phản ứng với oxi và nước tạo thành sắt oxit ngậm nước màu nâu đỏ, dễ bong tróc.
- Rán trứng — nhiệt làm biến đổi vĩnh viễn các protein trong lòng trắng trứng, biến nó từ trong suốt thành màu trắng đặc.
- Nướng bánh — bột nở giải phóng cacbon đioxit làm bột bánh nở phồng, và lớp vỏ ngả màu nâu.
- Nướng bánh mì — đường và protein trên bề mặt phản ứng với nhau (phản ứng Maillard) tạo thành các hợp chất màu nâu, thơm ngon.
- Tiêu hóa thức ăn — các enzyme phân cắt tinh bột, protein và chất béo thành những phân tử nhỏ hơn để cơ thể bạn hấp thụ.
- Sữa bị chua — vi khuẩn biến đường lactose thành axit lactic, làm sữa đặc lại và có vị chua.
- Làm rượu vang — men lên men đường trong nước nho thành etanol và cacbon đioxit.
- Quang hợp — thực vật dùng năng lượng ánh sáng để biến cacbon đioxit và nước thành glucozơ và oxi.
- Hô hấp tế bào — các tế bào của bạn dùng oxi để phân giải glucozơ, giải phóng năng lượng, cacbon đioxit và nước.
- Baking soda và giấm — chúng phản ứng tạo ra khí cacbon đioxit, natri axetat và nước.
- Bạc bị xỉn — bạc phản ứng với các hợp chất lưu huỳnh trong không khí tạo thành lớp bạc sunfua màu đen.
- Đồng chuyển sang màu xanh — qua nhiều năm, đồng phản ứng với không khí, nước, cacbon đioxit và các hợp chất lưu huỳnh tạo thành lớp gỉ xanh.
- Đốt bếp ga — metan trong khí tự nhiên cháy với oxi tạo ra cacbon đioxit và nước.
- Quả táo cắt ra bị thâm — một enzyme trong quả dùng oxi từ không khí để tạo ra các sắc tố màu nâu.
- Quẹt diêm — ma sát khởi động phản ứng giữa các hóa chất ở đầu que diêm và dải quẹt, tạo ra ngọn lửa.
- Uống thuốc kháng axit — canxi cacbonat trung hòa axit trong dạ dày, tạo thành canxi clorua, nước và cacbon đioxit.
- Dùng pin — các phản ứng oxi hóa–khử bên trong pin đẩy electron chạy qua mạch điện thành dòng điện.
- Bẻ que phát sáng — hiđro peoxit phản ứng với một hóa chất khác, và năng lượng giải phóng làm một chất màu phát sáng.
- Thức ăn thiu thối — vi khuẩn và nấm phân hủy thức ăn thành những chất mới, thường có mùi khó chịu.
Cách phân biệt biến đổi hóa học với biến đổi vật lí
Hãy tự hỏi liệu có chất mới nào được tạo thành hay không. Trong biến đổi vật lí, như nước đá tan chảy hay đường hòa tan, chất vẫn giữ nguyên và chỉ có dạng hoặc trạng thái thay đổi, nên thường bạn có thể lấy lại nó bằng những cách đơn giản. Trong biến đổi hóa học, các nguyên tử được sắp xếp lại thành những chất mới có tính chất mới, chẳng hạn tro và khói còn lại khi giấy cháy.
Những dấu hiệu nêu trên chỉ là gợi ý, không phải bằng chứng. Nước sôi cũng tạo bọt, và kim loại nung trong lửa cũng phát sáng, nhưng cả hai đều là biến đổi vật lí. Phép thử thực sự là vật liệu lúc cuối có khác về mặt hóa học so với vật liệu lúc đầu hay không.