Kendiliğinden gerçekleşen endotermik tepkime ve süreç örnekleri
Endotermik bir süreç çevresinden ısı soğurur, bu yüzden çevresi soğur. Kendiliğinden gerçekleşen süreçlerin çoğu ısı açığa çıkarır, ancak aşağıdakiler ısı soğurmalarına rağmen oda sıcaklığında ve normal basınçta kendiliğindendir; çünkü entropiyi (düzensizliği) büyük ölçüde artırırlar. Liste kimyasal tepkimelerin yanı sıra erime, buharlaşma ve çözünme gibi fiziksel süreçleri de içerir ve her madde hangisi olduğunu belirtir.
- Buzun oda sıcaklığında erimesi — mol buz başına yaklaşık 6 kJ ısı soğuran fiziksel bir değişim.
- Bir su birikintisinden ya da cildinden suyun buharlaşması — ısı soğuran fiziksel bir değişim; terlemenin seni serinletmesinin nedeni budur.
- Kuru buzun süblimleşmesi — katı karbon dioksitin ısı soğurup doğrudan gaza dönüştüğü fiziksel bir değişim.
- Amonyum nitratın suda çözünmesi — suyu anında soğuk paketlerde kullanılabilecek kadar soğutan bir çözünme süreci.
- Ürenin suda çözünmesi — bazı anında soğuk paketlerde amonyum nitrat yerine kullanılan bir çözünme süreci.
- Amonyum klorürün suda çözünmesi — su sıcaklığını gözle görülür biçimde düşüren bir çözünme süreci.
- Potasyum klorürün suda çözünmesi — çözeltiyi suyun önceki sıcaklığından daha soğuk bırakan bir çözünme süreci.
- Baryum hidroksit oktahidrat ve amonyum klorür — iki katı arasında amonyak açığa çıkaran ve suyu dondurabilecek kadar soğuyabilen bir kimyasal tepkime.
- Yemek sodası ve sirke — karışım hafifçe soğurken karbon dioksit gazı açığa çıkaran bir kimyasal tepkime.
- Yemek sodası ve sitrik asit — banyo bombalarındaki köpürmeyi ve şekerlemeli toz şerbetin serinletici hissini veren bir kimyasal tepkime.
Endotermik bir süreç neden kendiliğinden gerçekleşebilir?
Bir sürecin kendiliğinden gerçekleşip gerçekleşmediği Gibbs serbest enerji değişimine bağlıdır: ΔG = ΔH − TΔS. Endotermik bir sürecin ΔH değeri pozitiftir ve bu onun aleyhinedir. Ancak entropi artışı (ΔS) yeterince büyükse TΔS terimi ΔH'yi aşar ve ΔG negatif olur. Buz bu yüzden 0 °C'nin üzerinde erir ama altında erimez; yemek sodasının sirkeyle tepkimesi gibi gaz açığa çıkaran tepkimeler de bu yüzden ısı soğurup yine de gerçekleşebilir.
Kendiliğinden gerçekleşmeyen endotermik tepkimeler
Birçok endotermik tepkime sürekli enerji sağlanmasını gerektirir ve enerji kesildiğinde durur; ışık gerektiren fotosentez ve güçlü ısıtma gerektiren kireç taşının sönmemiş kireca parçalanması gibi. Bunlar yukarıdaki listeye dahil edilmemiştir.