Overgangsmetaal: definitie in de scheikunde
Overgangsmetaal: Een metaal in het d-blok van het periodiek systeem, groep 3 tot 12. Strikt genomen is het een element waarvan de atomen of gangbare ionen een gedeeltelijk gevulde d-subschil hebben.
Overgangsmetalen zijn meestal hard, dicht en sterk met hoge smeltpunten, en de meeste kunnen ionen met verschillende ladingen vormen. Veel van hun verbindingen zijn fel gekleurd, en veel van de metalen en hun verbindingen zijn uitstekende katalysatoren. Zink, cadmium en kwik staan in het d-blok maar worden vaak buiten de strikte definitie gelaten, omdat hun d-subschillen in hun gangbare verbindingen vol blijven.
Voorbeelden
- IJzer — vormt zowel Fe²⁺- als Fe³⁺-ionen
- Koper — het gehydrateerde sulfaat vormt felblauwe kristallen
- Nikkel — een katalysator om plantaardige oliën om te zetten in margarine
- Titanium — licht, sterk en gebruikt in vliegtuigen en heupprotheses
In het periodiek systeem
De overgangsmetalen vullen het brede middenblok van de tabel, van groep 3 tot groep 12, tussen het s-blok links en het p-blok rechts.