Lai hóa: định nghĩa trong hóa học
Lai hóa: Sự trộn các obitan nguyên tử trên một nguyên tử để tạo thành các obitan lai hóa mới, tương đương nhau, dùng trong liên kết, như các obitan sp³ của cacbon trong metan.
Lai hóa giải thích các hình dạng mà các obitan s và p thuần túy không giải thích được: cacbon có một obitan 2s và ba obitan 2p, vậy mà metan có bốn liên kết C–H giống hệt nhau hướng tới các đỉnh của một tứ diện. Mỗi kiểu ứng với một dạng hình học: sp là thẳng (180°), sp² là tam giác phẳng (120°) và sp³ là tứ diện (109,5°). Đây là một mô hình, và nó hoạt động tốt nhất với các nguyên tố chu kỳ 2 như cacbon, nitơ và oxi.
Ví dụ
- sp³ — cacbon trong metan (CH₄), dạng tứ diện
- sp² — mỗi cacbon trong eten (C₂H₄), dạng tam giác phẳng
- sp — cacbon trong etin (C₂H₂) và trong CO₂, dạng thẳng
- sp³ — oxi trong nước, tạo dạng gấp khúc khoảng 104,5°
Trên bảng tuần hoàn
Lai hóa chủ yếu được dùng cho cacbon, nitơ, oxi và các phi kim khác thuộc khối p, chúng tạo liên kết cộng hóa trị có hướng và hình dạng xác định.