Günlük hayatta karışım örnekleri
Karışım, fiziksel olarak bir araya gelmiş ancak kimyasal olarak bağlanmamış iki veya daha fazla madde içerir; bu yüzden her biri kendi özelliklerini korur. Oranlar değişebilir ve bileşenler genellikle süzme, buharlaştırma veya mıknatıs kullanma gibi fiziksel yöntemlerle ayrılabilir. Soluduğun havadan yediğin yiyeceklere kadar gündelik hayattaki şeylerin çoğu karışımdır.
- Hava — yaklaşık %78 azot, %21 oksijen, %1 argon ve eser miktarda diğer gazlardan oluşan homojen bir karışım.
- Tuzlu su — tuzun suda eşit biçimde çözünmesiyle oluşur; suyu buharlaştırınca tuzu geri alırsın.
- Kum ve demir tozu — bir mıknatısla ayırabileceğin heterojen bir karışım.
- Beton — çimentoyla bir arada tutulan çakıl ve kum; ayrı parçaları kolayca görülür.
- Süt — suyun içine dağılmış minik yağ damlacıkları ve protein parçacıkları (bir kolloit).
- Toprak — minerallerin, organik maddenin, suyun ve havanın düzensiz biçimde karışımı.
- Kan — sıvı plazmada asılı duran alyuvarlar, akyuvarlar ve trombositler.
- Kuruyemiş karışımı — elinle ayırabileceğin fındık, kuru üzüm ve çikolata.
- Salata — her biri kendi rengini, tadını ve dokusunu koruyan sebzeler.
- Etli portakal suyu — tatlı, sulu bir sıvıda yüzen meyve parçacıkları.
- Sirke — suda çözünmüş asetik asit, genellikle yaklaşık %5 asit içerir.
- Pirinç — bakır ve çinkodan oluşan katı bir karışım (alaşım).
- Benzin — birçok farklı hidrokarbonun ve katkı maddelerinin karışımı.
- Duman — havaya dağılmış minik katı parçacıklar ve gazlar.
- Sis — havada asılı duran minik sıvı su damlacıkları (bir kolloit).
- Gazlı içecek — suda çözünmüş karbon dioksit, şeker veya tatlandırıcılar ve aromalar.
- Granit — gözle görülebilen kuvars, feldispat ve diğer mineral tanelerinden oluşan bir kayaç.
- Yağ ve sirke sosu — bekletilirse iki tabakaya ayrılır.
- Bulanık su — yavaşça dibe çöken toprak parçacıkları (bir süspansiyon).
- Mayonez — yumurta sarısıyla kararlı tutulan, sirke ya da limon suyuna dağılmış yağ damlacıkları (bir emülsiyon).
Homojen mi, heterojen mi?
Çözelti de denen homojen bir karışımda bileşenler o kadar eşit biçimde karışmıştır ki her örnek aynı görünür ve aynı davranır; hava, tuzlu su ya da pirinçte olduğu gibi. Toprak ya da salata gibi heterojen bir karışımda ise farklı parçaları görebilirsin. Süt ve sis gibi kolloitler tekdüze görünür, ancak parçacıkları ışığı saçacak kadar büyüktür; bu yüzden genellikle heterojen sayılır.
Karışımlar nasıl ayrılır
Bileşenler kimyasal olarak bağlı olmadığı için karışımlar fiziksel özelliklerdeki farklardan yararlanılarak ayrılabilir. Süzme katıları sıvılardan ayırır, buharlaştırma ve damıtma kaynama noktası farklarından yararlanır, mıknatıslar demiri çeker, kromatografi ise mürekkepteki boyalar gibi çözünmüş maddeleri ayırır.