Kimya sözlüğü

Çarpışan parçacıkların bir tepkimenin gerçekleşmesi için sahip olması gereken en düşük enerji; Eₐ simgesiyle gösterilir. Devamını oku →

Bronz (bakır + kalay) veya çelik (demir + karbon) gibi, bir metalin bir ya da daha fazla başka elementle, çoğunlukla başka metallerle oluşturduğu karışım. Devamını oku →

Bir metalin, çoğunlukla birlikte eritilerek bir ya da daha fazla başka elementle birleştirilip iyileştirilmiş özelliklere sahip bir alaşım yapılması süreci. Devamını oku →

Periyodik tablonun 1. grubundaki hidrojen dışındaki herhangi bir element: lityum, sodyum, potasyum, rubidyum, sezyum ve fransiyum. Devamını oku →

Aynı elementin, atomları farklı bağlanmış veya dizilmiş, aynı fiziksel hâldeki iki ya da daha fazla farklı biçiminden biri. Devamını oku →

Bir kabuk içinde hepsi aynı şekle sahip, s, p, d veya f ile gösterilen orbital kümesi. Alt düzeyin başka bir adıdır. Devamını oku →

Bir elektron enerji düzeyinin (kabuğunun) s, p, d veya f ile gösterilen alt bölümü. Bu alt kabuklar en çok 2, 6, 10 ve 14 elektron alır. Devamını oku →

Metallerin özelliklerini taşımayan element: ametaller genellikle ısıyı ve elektriği kötü iletir, katıları ise mat ve kırılgandır. Devamını oku →

Hem hidrojen iyonu (H⁺, bir proton) verebilen hem de alabilen. Su ve hidrojen karbonat iyonu (HCO₃⁻) yaygın örneklerdir. Devamını oku →

Hem asit hem baz olarak tepkime verebilen. Alüminyum oksit, çinko oksit ve su örnek verilebilir. Devamını oku →

Bir atom ya da atom grubu bir veya daha fazla elektron kazandığında oluşan negatif yüklü iyon. Devamını oku →

Başka maddelere hidrojen iyonu (H⁺) veren madde. Suda asitler H⁺ iyonu derişimini artırır ve pH değerini 7'nin altına düşürür. Devamını oku →

Bir elementin, o elementin kimyasal özelliklerini hâlâ taşıyan en küçük parçacığı. Proton ve nötronlardan oluşan minik bir çekirdek ile onu çevreleyen elektronlardan meydana gelir. Devamını oku →

Bir atomun kütlesi; genellikle bir biriminin karbon-12 atomunun kütlesinin on ikide biri olduğu atomik kütle birimi (u) cinsinden verilir. Bir element için listelenen değer, doğal izotop karışımının ortalamasıdır. Devamını oku →

Bir atomun çekirdeğindeki proton sayısı; Z simgesiyle gösterilir. Elementi belirler: 6 protonu olan her atom karbondur. Devamını oku →

Bir atomun boyutunun ölçüsü; genellikle birbirine bağlı iki özdeş atomun çekirdekleri arasındaki mesafenin yarısı olarak alınır. Devamını oku →

Bir maddenin bir molündeki tanecik sayısı: tam olarak 6,02214076 × 10²³; genellikle 6,022 × 10²³ olarak yuvarlanır. Devamını oku →

Bir bileşikteki her elementin atomlarının en basit tam sayı oranı. Devamını oku →

Suda hidrojen iyonlarını (H⁺) kabul eden veya hidroksit iyonları (OH⁻) üreten ve pH değerini 7'nin üzerine çıkaran madde. Suda çözünen bazlara alkali denir. Devamını oku →

Su (H₂O) veya sodyum klorür (NaCl) gibi, sabit oranda kimyasal olarak bağlanmış iki ya da daha fazla farklı elementten oluşan madde. Devamını oku →

Her elementin en yüksek enerjili elektronlarını tutan alt kabuğun türüne göre adlandırılan, periyodik tablonun dört bölgesinden biri: s, p, d ve f blokları. Devamını oku →

Bir sıvının, kaynama noktasının altındaki sıcaklıklarda yüzeyinde gaza (buhara) dönüşmesi. Devamını oku →

Pozitif bir çekirdek ile negatif bir elektron gibi, zıt yüklü parçacıkları birbirine doğru çeken elektrostatik kuvvet. Devamını oku →

Bir atomun proton ve nötronlardan oluşan çok küçük, yoğun, pozitif yüklü merkezi. Atomun kütlesinin neredeyse tamamını barındırır. Devamını oku →

Bir kimyasal tepkime sırasında çözeltiden oluşan çözünmeyen katı. Fiil olarak çökelmek, çözeltiden katı halde ayrılmak demektir. Devamını oku →

Bir veya daha fazla maddenin (çözünen) başka bir maddenin (çözücü) içinde eşit biçimde çözündüğü homojen karışım. Devamını oku →

Bir çözüneni çözerek çözelti oluşturan madde; genellikle daha fazla miktarda bulunan bileşen. Devamını oku →

Çözücü moleküllerinin, iyonlar veya moleküller gibi çözünmüş parçacıkları çevreleyip onlarla etkileşmesi süreci. Devamını oku →

Bir çözeltide çözünmüş olan madde; genellikle daha az miktarda bulunan bileşen. Devamını oku →

Enerjiyi bir yerden başka bir yere taşıyan, dalga boyu, frekansı ve genliğiyle tanımlanan tekrarlayan bir bozulma. Devamını oku →

Bir atomun en dış kabuğundaki elektronlar; kimyasal bağ oluşumuna katılanlar bunlardır. Devamını oku →

Bir alt kabuğun üç p orbitali gibi, tam olarak aynı enerjiye sahip orbitalleri veya diğer kuantum hâllerini tanımlar. Devamını oku →

Belirli bir miktar çözeltide veya çözücüde bulunan çözünen madde miktarı. Devamını oku →

Çevresine genellikle ısı olarak enerji veren, bu yüzden çevresinin ısınmasına neden olan bir süreci veya tepkimeyi tanımlar. Entalpi değişimi (ΔH) negatiftir. Devamını oku →

Erimiş hâlde veya suda çözündüğünde elektriği ileten madde; çünkü serbestçe hareket edebilen iyonlar oluşturur. Devamını oku →

Negatif elektrik yüküne (−1) sahip, bir atomun çekirdeği çevresindeki boşluğu kaplayan çok küçük atom altı parçacık. Devamını oku →

Bir atomun elektronlarının kabuklarda, alt kabuklarda ve orbitallerde dizilişi; neon için 1s² 2s² 2p⁶ gibi bir liste olarak yazılır. Devamını oku →

Gaz fazındaki nötr bir atom elektron kazanıp negatif iyon oluşturduğunda gerçekleşen enerji değişimi. Halojenlerin elektron ilgisi özellikle yüksektir. Devamını oku →

Bir atomun kimyasal bağdaki ortak elektronları ne kadar güçlü çektiği. En elektronegatif element flordur. Devamını oku →

Bir pilde veya elektroliz hücresinde olduğu gibi, elektrik akımının bir elektrolite girdiği ya da elektrolitten çıktığı iletken. Devamını oku →

Yalnızca tek tür atomdan oluşan, çekirdeğindeki proton sayısıyla (atom numarasıyla) tanımlanan saf madde. Devamını oku →

Çevresinden genellikle ısı olarak enerji soğuran, bu yüzden çevresinin soğumasına neden olan bir süreci veya tepkimeyi tanımlar. Entalpi değişimi (ΔH) pozitiftir. Devamını oku →

Bir sistemin ısı içeriğini tanımlayan termodinamik bir nicelik, H; değişimi ΔH, sabit basınçta bir tepkimenin soğurduğu veya açığa çıkardığı ısıya eşittir. Devamını oku →

Bir sistemin enerjisinin ve parçacıklarının ne kadar yayılmış veya dağılmış olduğunun, çoğunlukla gevşek biçimde düzensizlik olarak tanımlanan ölçüsü. Simgesi S'dir. Devamını oku →

Belirli bir basınçta bir katının sıvıya dönüştüğü sıcaklık. Saf bir madde için donma noktasıyla aynıdır. Devamını oku →

Bir mol elektronun taşıdığı elektrik yükü, yaklaşık 96.485 kulomb. Bu değere Faraday sabiti (F) denir. Devamını oku →

Bir noktadan saniyede geçen dalga döngülerinin sayısı; hertz (Hz) cinsinden ölçülür. Devamını oku →

Bir cevherde değerli mineralle karışık bulunan, metal elde edilirken uzaklaştırılması gereken istenmeyen kaya ve mineraller. Devamını oku →

Periyodik tablonun 3. ile 12. gruplarındaki d blokunda yer alan metal. Kesin olarak, atomları ya da yaygın iyonları kısmen dolu bir d alt kabuğuna sahip olan elementtir. Devamını oku →

Bir kimyasal tepkimedeki başlangıç maddeleri; kimyasal denklemin sol tarafına yazılır. Devamını oku →

Koşullardaki bir değişimi, çoğunlukla bir çözeltinin asidik mi bazik mi olduğunu göstermek için renk değiştiren madde. Devamını oku →

Periyodik tablonun dikey bir sütunu. Aynı gruptaki elementlerin genellikle dış elektron sayısı aynıdır ve kimyasal özellikleri benzerdir. Devamını oku →

Bir maddenin veya cismin kapladığı üç boyutlu uzay miktarı. Devamını oku →

Periyodik tablonun 17. grubundaki herhangi bir element: flor, klor, brom, iyot, astatin ve tennessin. Adı tuz yapıcı anlamına gelir. Devamını oku →

Düzgün olmayan — suyla karışmış kumda olduğu gibi, farklı kısımlar görülebilir ya da ayrılabilir. Devamını oku →

Çözücünün su olduğu solvatasyon ya da bir bileşiğe su eklenen tepkime. Devamını oku →

He⁺ veya Li²⁺ gibi, hidrojen gibi yalnızca bir elektronu olan bir atomu ya da iyonu tanımlar. Böyle bir türe hidrojen benzeri atom da denir. Devamını oku →

Her yerde düzgün — tuzlu su veya hava gibi, her örneğin bileşimi ve görünümü aynıdır. Devamını oku →

Elektronlar, enerjileri eşit orbitalleri, hiçbiri eşleşmeden önce, paralel spinlerle birer birer doldurur. Devamını oku →

Parçacıkları yer kaplamayan ve birbirini ne çeken ne iten hayali bir gaz; bu yüzden ideal gaz yasasına, PV = nRT, tam olarak uyar. Devamını oku →

İki atomdan oluşan. Hidrojen, azot, oksijen, flor, klor, brom ve iyot iki atomlu moleküller olarak bulunur: H₂, N₂, O₂, F₂, Cl₂, Br₂ ve I₂. Devamını oku →

Bir tepkime sırasında bir maddenin elektron kazanması; bu, yükseltgenme sayısını azaltır. Oksijen kaybetme veya hidrojen kazanma anlamına da gelebilir. Devamını oku →

Çok az tepkimeye giren. Soy gazlara çoğunlukla inert gazlar denir; ancak bazıları bileşik oluşturabilir. Devamını oku →

Elektron kazanmış veya kaybetmiş ve bu yüzden toplamda elektrik yükü taşıyan bir atom ya da atom grubu. Devamını oku →

Genellikle bir metal atomunun bir ametal atomuna elektron aktarmasından sonra, zıt yüklü iyonlar arasındaki çekimle oluşan kimyasal bağ. Devamını oku →

Gaz fazındaki nötr bir atomdan en gevşek tutulan elektronu koparmak için gereken en düşük enerji: X(g) → X⁺(g) + e⁻. Devamını oku →

Karbon-12 ve karbon-14 gibi, aynı elementin farklı sayıda nötron içeren atomları. Devamını oku →

Bir atomda aynı temel enerji düzeyini paylaşan, çekirdekten dışarıya doğru n = 1, 2, 3 vb. numaralanan elektron grubu. Enerji düzeyi de denir. Devamını oku →

Olduğu gibi kalmak yerine değişmeye, ayrışmaya, tepkime vermeye ya da bozunmaya eğilimli bir maddeyi, çekirdeği veya parçacığı tanımlar. Devamını oku →

Her biri kendi özelliklerini koruyarak fiziksel olarak birleşmiş iki ya da daha fazla madde. Karışımlar genellikle süzme, buharlaştırma veya damıtma gibi fiziksel yöntemlerle ayrılabilir. Devamını oku →

Bir kimyasal tepkimeyi, kendisi tükenmeden hızlandıran madde. Devamını oku →

İki ya da daha fazla molekülün, tüm atomlarını koruyarak doğrudan birleşmesiyle oluşan tek ürün. Çoğunlukla bir molekül diğerine bir elektron çifti verdiğinde oluşur. Devamını oku →

Bir atom ya da atom grubu bir veya daha fazla elektron kaybettiğinde oluşan pozitif yüklü iyon. Devamını oku →

Bir sıvının buhar basıncının çevresindeki basınca eşit olduğu, bu yüzden sıvının her yerinde buhar kabarcıklarının oluştuğu sıcaklık. Devamını oku →

Atomları veya iyonları moleküller, kristaller ve metaller içinde bir arada tutan kalıcı çekim. Devamını oku →

Tersinir bir tepkimenin, ileri ve geri tepkimelerin aynı hızda gerçekleştiği, bu yüzden girenlerin ve ürünlerin miktarlarının sabit kaldığı hâli. Devamını oku →

Bir maddenin hangi elementleri hangi oranlarda içerdiğini gösteren element sembolleri ve alt indis sayılarıyla yazılma biçimi. Devamını oku →

Bir veya daha fazla maddenin (girenler) kimyasal bağların kırılması ve oluşmasıyla yeni maddelere (ürünler) dönüştüğü süreç. Devamını oku →

Kabaca 1 ila 1.000 nanometre genişliğindeki küçük parçacıkların başka bir maddenin içinde dağıldığı ve çökmediği karışım. Devamını oku →

İki atomun bir veya daha fazla elektron çiftini ortaklaşa kullandığı kimyasal bağ. Genellikle ametal atomları arasında oluşur. Devamını oku →

Kristal bir katıdaki parçacıkların (atomların, iyonların veya moleküllerin) düzenli, tekrarlanan üç boyutlu dizilişi. Devamını oku →

Bir bağda veya molekülde elektrik yükünün eşit olmayan dağılımı; bir uca kısmi negatif yük (δ−), diğer uca kısmi pozitif yük (δ+) verir. Devamını oku →

Bir cisimdeki madde miktarı. Ağırlığın aksine kütle yer çekimiyle değişmez. Devamını oku →

Bir atomun çekirdeğindeki proton ve nötronların toplam sayısı; A simgesiyle gösterilir. Devamını oku →

Düzgün, belirli bir bileşime ve sabit özelliklere sahip madde — bir element ya da bir bileşik. Saf madde de denir. Devamını oku →

Bir atom üzerindeki atom orbitallerinin karışarak, metandaki karbonun sp³ orbitalleri gibi, bağ yapımında kullanılan yeni, eşdeğer melez orbitaller oluşturması. Devamını oku →

Genellikle parlak olan, ısıyı ve elektriği iyi ileten ve kırılmadan dövülebilen ya da bükülebilen bir element veya alaşım gibi elementlerin karışımı. Devamını oku →

Pozitif yüklü metal iyonları ile aralarında serbestçe hareket eden yerelleşmemiş elektron denizi arasındaki çekim. Devamını oku →

Doğrudan gözlemlenemeyecek kadar küçük, büyük veya karmaşık bir şeyin, gözlemleri açıklamak ve tahminler yapmak için kullanılan basitleştirilmiş temsili. Modeller fiziksel nesneler, diyagramlar, denklemler ya da fikirler olabilir. Devamını oku →

Madde miktarının SI birimi. Bir mol tam olarak 6,02214076 × 10²³ parçacık içerir; bu sayı çoğunlukla 6,022 × 10²³ (Avogadro sayısı) olarak yuvarlanır. Devamını oku →

Bir çözeltinin derişiminin, çözeltinin litresi başına çözünen mol sayısı olarak ifade edilmesi; mol/L veya M olarak yazılır. Devamını oku →

O₂ veya H₂O gibi, kovalent bağlarla bir arada tutulan iki ya da daha fazla atomdan oluşan grup. Kovalent bir maddenin kimyasal özelliklerini koruyan en küçük birimidir. Devamını oku →

Glikoz için C₆H₁₂O₆ gibi, bir maddenin tek molekülündeki her elementin gerçek atom sayısını gösteren formül. Devamını oku →

Metrenin milyarda birine (10⁻⁹ m) eşit, nm simgesiyle gösterilen uzunluk birimi. Devamını oku →

Toplamda elektrik yükü olmayan; bir çözelti için ise ne asidik ne de bazik olan (25 °C'de pH 7). Devamını oku →

Bir asit ile bir baz arasında gerçekleşen, bir tuz ve genellikle su oluşturan, asidik ve bazik özelliklerini yok eden tepkime. Devamını oku →

Çekirdekte bulunan, elektriksel olarak nötr, kütlesi protonunkinden biraz daha büyük bir atom altı parçacık. Devamını oku →

Bir çekirdeğin çevresinde elektronun bulunma olasılığının en yüksek olduğu bölge. Her orbital en fazla iki elektron alır ve bunların spinleri zıt olmalıdır. Devamını oku →

Bir maddeyi, çoğunlukla seçici olarak bir çözücüde çözerek, bir karışımdan ayırma. Bu sözcük bir metalin cevherinden elde edilmesi için de kullanılır. Devamını oku →

Atom, molekül veya iyon gibi çok küçük bir madde parçası ya da proton, nötron veya elektron gibi bir atom altı parçacık. Devamını oku →

Periyodik tablonun yatay bir sırası. Yedi periyot vardır ve her birindeki elementler artan atom numarası sırasıyla dizilir. Devamını oku →

Sulu bir çözeltinin ne kadar asidik veya bazik olduğunu, hidrojen iyonu derişimine dayanarak ölçen bir ölçek. 25 °C'de pH 7 nötrdür, 7'nin altındaki değerler asidik, 7'nin üzerindekiler baziktir. Devamını oku →

Her atomun çekirdeğinde bulunan pozitif yüklü (+1) bir atom altı parçacık. Proton sayısı atom numarasıdır ve bir atomun hangi element olduğunu belirler. Devamını oku →

Kararsız atom çekirdeklerinin daha kararlı çekirdeklere bozunurken kendiliğinden ışınım yayması. Devamını oku →

Elektronların bir maddeden diğerine aktarıldığı, böylece bir maddenin yükseltgendiği, diğerinin indirgendiği tepkime. Devamını oku →

Bir şeyin ne kadar sıcak veya soğuk olduğunun, parçacıklarının ortalama kinetik enerjisiyle ilişkili ölçüsü. Devamını oku →

18. gruptaki herhangi bir element: helyum, neon, argon, kripton, ksenon ve radon ile sentetik element oganeson. Doğal olarak bulunanlar renksiz, kokusuz ve nadiren tepkime veren gazlardır. Devamını oku →

Derişimi doğru olarak bilinen ve başka bir çözeltinin derişimini ölçmek için referans olarak kullanılan çözelti. Devamını oku →

Kimyasal tepkimelerdeki girenlerin ve ürünlerin miktarlarının, denkleştirilmiş denklemdeki mol oranlarına dayanılarak hesaplanması. Devamını oku →

Bir katının önce sıvı olmadan doğrudan gaza dönüşmesi. Devamını oku →

Yaklaşık 1.000 nanometreden büyük parçacıkların bir sıvı ya da gaz içinde dağıldığı, ancak bekletildiğinde çöken heterojen karışım. Devamını oku →

Az miktarda asit ya da baz eklendiğinde pH değişimine direnen çözelti. Genellikle bir zayıf asit ile eşlenik bazını ya da bir zayıf baz ile eşlenik asidini içerir. Devamını oku →

Bir atomda, iyonda veya molekülde elektronların en düşük enerjili dizilişi. Devamını oku →

Bir çözeltinin derişimini, derişimi bilinen bir çözeltinin ölçülmüş hacmiyle tepkimeye sokarak bulmaya yarayan laboratuvar yöntemi. Devamını oku →

Pozitif iyonlardan (katyonlar) ve negatif iyonlardan (anyonlar) oluşan, tipik olarak bir asit bir bazla tepkimeye girdiğinde oluşan iyonik bileşik. Sofra tuzu, yani sodyum klorür, en bilinen örnektir. Devamını oku →

Tıbbi alkol veya aseton gibi, normal sıcaklıklarda kolayca buharlaşan maddeyi tanımlar. Devamını oku →

Bir kimyasal tepkimeyle oluşan maddeler; kimyasal denklemin sağ tarafına yazılır. Devamını oku →

Bir yakıtla oksijen arasında gerçekleşen, enerjiyi ısı ve genellikle ışık olarak açığa çıkaran hızlı tepkime. Günlük dildeki karşılığı yanmaktır. Devamını oku →

Özellikleri metallerle ametallerinki arasında olan element. Bor, silisyum, germanyum, arsenik, antimon ve tellür genellikle yarı metal sayılır. Devamını oku →

Bir örnekteki radyoaktif çekirdeklerin yarısının bozunması için geçen süre; t½ simgesiyle gösterilir. Devamını oku →

Bir gazın veya buharın, genellikle soğuduğunda sıvıya dönüşmesi. Kimyada sözcük ayrıca iki molekülün birleşip su gibi küçük bir molekül açığa çıkardığı tepkimeleri de adlandırır. Devamını oku →

Bir maddenin birim hacmindeki kütlesi; yoğunluk = kütle ÷ hacim olarak hesaplanır. Devamını oku →

Elektriksel çekim veya itmeye neden olan bir madde özelliği. Protonlar pozitif, elektronlar eşit büyüklükte negatif yük taşır. Devamını oku →

Bir tepkime sırasında bir maddenin elektron kaybetmesi; bu, yükseltgenme sayısını artırır. Oksijen kazanma veya hidrojen kaybetme anlamına da gelebilir. Devamını oku →