Homojen ve heterojen karışım örnekleri
Homojen bir karışımın bileşimi baştan sona aynıdır, bu yüzden ayrı parçalarını göremezsin; buna çözelti de denir. Heterojen bir karışım ise düzensizdir; parçalarını görebilirsin ya da zamanla çöker. Hızlı bir sınama: farklı noktalardan alınan örnekler farklı görünebiliyor veya farklı davranabiliyorsa karışım heterojendir.
Homojen karışımlar
- Hava — eşit biçimde karışmış azot, oksijen, argon ve diğer gazlar.
- Tuzlu su — o kadar eşit çözünmüş tuz ki onu göremezsin.
- Şekerli su — su içinde eşit biçimde dağılmış şeker molekülleri.
- Sirke — suda çözünmüş asetik asit.
- Tıbbi alkol — su ile karıştırılmış izopropil alkol.
- Benzin — tek bir berrak sıvı hâlinde karışmış birçok farklı hidrokarbon.
- Doğal gaz — çoğunlukla metan, daha az miktarlarda etan, propan ve diğer gazlar.
- Pirinç — katı bir alaşımda eşit biçimde karışmış bakır ve çinko.
- Antifriz soğutucu — su ile karıştırılmış etilen glikol.
- Kapalı şişedeki gazlı su — suda çözünmüş karbon dioksit (kabarcıklar oluştuğunda heterojen hâle gelir).
Heterojen karışımlar
- Kum ve su — kum dibe çöker.
- Yağ ve su — iki ayrı tabaka oluşturur.
- Salata — her bileşen ayrı ve görünür kalır.
- Kuruyemiş karışımı — elinle ayırabileceğin fındık, kuru üzüm ve çikolata.
- Granit — farklı minerallerin gözle görülebilen taneleri.
- Toprak — bitki parçacıklarıyla karışmış farklı boyutlarda parçacıklar.
- Çikolata parçacıklı kurabiye — çikolata parçaları hamurdan açıkça ayrıdır.
- Sütlü mısır gevreği — bir sıvıda yüzen katı parçalar.
- Etli portakal suyu — etler suyun içinde yüzer ve süzülerek ayrılabilir.
- Beton — çimento içinde tutulan çakıl ve kum parçaları.
Birbirinden nasıl ayırt edilir
Dikkatle bak ya da karışımı beklet. Ayrı parçaları, tabakaları veya parçacıkları görebiliyorsan ya da bir şey dibe çöküyorsa karışım heterojendir. Homojen bir karışım tekdüze kalır ve günler sonra bile çökmez. Hâl önemli değildir: homojen karışımlar gaz (hava), sıvı (sirke) veya katı (pirinç) olabilir.
Peki ya süt ve sis?
Süt, sis ve mayonez gibi kolloitler tekdüze görünür, ancak bir ışık demetini saçacak kadar büyük parçacıklar içerir; bu etkiye Tyndall etkisi denir. Bu nedenle çoğu kimya dersinde kolloitler heterojen karışımlar olarak sınıflandırılır.