Özütleme: kimyada tanımı
Özütleme: Bir maddeyi, çoğunlukla seçici olarak bir çözücüde çözerek, bir karışımdan ayırma. Bu sözcük bir metalin cevherinden elde edilmesi için de kullanılır.
Özütleme, bir maddenin bazı çözücülerde diğerlerinden daha iyi çözünmesi sayesinde işler. Sıvı–sıvı özütlemede, su ve hekzan gibi birbirine karışmayan iki sıvı birlikte çalkalanır; böylece hedef bileşik daha iyi çözündüğü tabakaya geçer. Metal eldesinde ise bunun yerine kimyasal tepkimeler kullanılır; örneğin yüksek fırında demir oksitten oksijenin uzaklaştırılması gibi.
Örnekler
- Çay demleme — sıcak su yapraklardan tat ve kafeini özütler
- Kahve çekirdeklerinden süperkritik karbondioksitle kafeini giderme
- İyot çözeltisini hekzanla çalkalamak iyodu hekzan tabakasına geçirir
- Demiri cevherinden yüksek fırında elde etme
Periyodik tabloda
Bir metalin nasıl elde edildiği tepkimeye yatkınlığına bağlıdır: sodyum ve alüminyum gibi çok aktif metaller elektrolizle elde edilir; demir gibi daha az aktif olanlar ise karbonla indirgenir.