Skąd się biorą nazwy pierwiastków?

H Wodór Właściwość · grecki Nazwa angielska hydrogen pochodzi od greckich słów hydro, „woda”, i genes, „tworzący”, więc oznacza „tworzący wodę”. Antoine Lavoisier ukuł tę nazwę po francusku (hydrogène) w latach 80. XVIII wieku, po tym jak wykazał, że spalanie wodoru daje wodę. He Hel Astronomia · grecki Hel nazwano od helios, greckiego słowa oznaczającego Słońce. Astronomowie po raz pierwszy wykryli go w 1868 roku jako niewyjaśnioną żółtą linię w świetle słonecznym, dziesiątki lat przed tym, zanim ktokolwiek znalazł ten gaz na Ziemi. Li Lit Minerał · grecki Nazwa litu pochodzi od greckiego lithos, oznaczającego „kamień”. Jöns Jacob Berzelius wybrał tę nazwę, aby odzwierciedlić odkrycie pierwiastka w minerale stałym, petalicie, podczas gdy potas znaleziono w popiele roślinnym. Be Beryl Minerał · grecki Beryl nazwano od minerału berylu, w którym go odkryto, od greckiego beryllos. Przez długi czas nazywano go glucyną, od greckiego glykys, „słodki”, ponieważ niektóre jego związki są słodkie w smaku. B Bor Minerał · arabski Nazwa boru pochodzi od boraksu, minerału bogatego w bor, z końcówką zapożyczoną od węgla, pierwiastka, do którego jest podobny. Boraks dotarł do angielskiego przez średniowieczną łacinę z arabskiego buraq, które z kolei pochodzi z perskiego. C Węgiel Inne · łaciński Nazwa węgla w wielu językach pochodzi od łacińskiego carbo, oznaczającego „węgiel drzewny” lub „węgiel”, czyli formę pierwiastka, którą ludzie znali najlepiej. Francuscy chemicy, w tym Antoine Lavoisier, wprowadzili nazwę carbone w 1787 roku. N Azot Minerał · grecki Angielska nazwa nitrogen oznacza „tworzący saletrę”, od niter (saletra) i greckiego genes, „tworzący”, ponieważ ten gaz wchodzi w skład saletry. Jean-Antoine Chaptal ukuł tę nazwę w 1790 roku; sama saletra wywodzi się od greckiego nitron. O Tlen Właściwość · grecki Nazwa tlenu (oxygenium) pochodzi od greckich słów oxys, „ostry” lub „kwaśny”, i genes, „tworzący”, więc oznacza „tworzący kwasy”. Antoine Lavoisier wybrał tę nazwę, ponieważ błędnie wierzył, że wszystkie kwasy zawierają tlen. F Fluor Minerał · łaciński Fluor nazwano od minerału fluorytu, czyli szpatu fluorowego, od łacińskiego fluere, „płynąć”. Hutnicy dodawali fluoryt do rud jako topnik, ponieważ pomaga on roztopionemu materiałowi płynąć łatwiej. Ne Neon Właściwość · grecki Nazwa neonu pochodzi od greckiego neos, oznaczającego „nowy”. William Ramsay i Morris Travers wybrali ją w 1898 roku dla nowego gazu, który znaleźli, rozdzielając składniki skroplonego powietrza. Na Sód Inne · angielski Humphry Davy nazwał sód w 1807 roku od sody (sody kaustycznej), związku, z którego go wyodrębnił. Jego symbol, Na, pochodzi od nowołacińskiego natrium, opartego na natronie, naturalnym minerale sodowym znanym od starożytności. Mg Magnez Miejsce · grecki Magnez nazwano od magnezji, białego związku magnezu, której nazwa pochodzi od Magnezji, krainy w Tesalii w Grecji. Kilka minerałów z tego regionu było znanych pod nazwą magnezja. Al Glin Minerał · łaciński Nazwa glinu (aluminium) pochodzi od ałunu, od łacińskiego alumen, nazwy soli używanych od starożytności do utrwalania barwników. Humphry Davy zaproponował nazwy alumium, a następnie aluminum; pisownia aluminium stała się później standardem w Wielkiej Brytanii i w znacznej części świata. Si Krzem Minerał · łaciński Nazwa krzemu (silicium) pochodzi od łacińskiego silex (dopełniacz silicis), oznaczającego „krzemień”, twardy kamień zbudowany głównie z krzemionki. Thomas Thomson nadał mu w 1817 roku końcówkę -on (w angielskim), aby pasowała do węgla i boru, niemetali, do których jest podobny. P Fosfor Właściwość · grecki Nazwa fosforu pochodzi od greckiego phosphoros, oznaczającego „niosący światło”, od phos, „światło”, i pherein, „nieść”. Nazwa odnosi się do upiornej poświaty, którą biały fosfor wydziela w ciemności, reagując z powietrzem. S Siarka Inne · łaciński Nazwa siarki pochodzi od łacińskiego sulfur (także pisanego sulphur), nazwy, jaką Rzymianie nadali tej żółtej substancji; jej dalsze pochodzenie jest nieznane. W dawnym angielskim nazywano ją brimstone, czyli „płonący kamień”. Cl Chlor Właściwość · grecki Nazwa chloru pochodzi od greckiego chloros, oznaczającego „bladozielony” lub „żółtozielony”, od koloru tego gazu. Humphry Davy zaproponował tę nazwę w 1810 roku po wykazaniu, że gaz jest pierwiastkiem. Ar Argon Właściwość · grecki Nazwa argonu pochodzi od greckiego argos, oznaczającego „bezczynny” lub „leniwy”. Jego odkrywcy wybrali tę nazwę w 1894 roku, ponieważ gaz nie chciał reagować z żadną z substancji, które wypróbowali. K Potas Inne · angielski Humphry Davy nazwał potas w 1807 roku od potażu, po angielsku dosłownie „pot ash”, czyli „popiół z garnka”, otrzymywanego przez wymywanie popiołu roślinnego i odparowywanie cieczy w garnkach. Symbol K pochodzi od nowołacińskiego kalium, od arabskiego qali, „popiół roślinny”. Ca Wapń Minerał · łaciński Nazwa wapnia (calcium) pochodzi od łacińskiego calx (dopełniacz calcis), oznaczającego „wapno”, związek wapnia otrzymywany przez ogrzewanie wapienia. Humphry Davy nazwał ten metal w 1808 roku po wyodrębnieniu go z wapna. Sc Skand Miejsce · łaciński Skand nazwano od Skandynawii, od jej łacińskiej nazwy Scandia. Lars Fredrik Nilson wybrał tę nazwę w 1879 roku, ponieważ odkrył pierwiastek w rzadkich minerałach ze Skandynawii. Ti Tytan Mitologia · grecki Tytan nazwano od Tytanów, potężnych olbrzymów z mitologii greckiej, dzieci Uranosa i Gai. Martin Heinrich Klaproth wybrał tę nazwę w 1795 roku, nawiązując do uranu, który nazwał od planety Uran. V Wanad Mitologia · staronordycki Wanad nazwano od Vanadís, staronordyckiego imienia Freyi, skandynawskiej bogini piękna. Nils Gabriel Sefström wybrał je w 1830 roku, ponieważ pierwiastek tworzy związki w wielu pięknych kolorach. Cr Chrom Właściwość · grecki Nazwa chromu pochodzi od greckiego chroma, oznaczającego „kolor”. Louis-Nicolas Vauquelin wybrał ją w 1797 roku, ponieważ związki chromu mają szeroką gamę żywych barw, od czerwonej i pomarańczowej po zieloną. Mn Mangan Minerał · łaciński Mangan wziął nazwę od „czarnej magnezji”, dawnego określenia minerału piroluzytu; sama magnezja odnosi się do regionu Magnezji w Grecji. We włoskim średniowieczna łacińska magnesia została zmieniona na manganese. Fe Żelazo Inne · staroangielski Angielska nazwa iron pochodzi ze staroangielskiego iren (także isern), słowa wspólnego z innymi językami germańskimi. Jego symbol, Fe, pochodzi od ferrum, łacińskiego słowa oznaczającego żelazo, od którego pochodzą też takie słowa jak „ferrous”. Co Kobalt Mitologia · niemiecki Nazwa kobaltu pochodzi od niemieckiego Kobold, oznaczającego „skrzata”. Górnicy obwiniali psotne skrzaty za rudy, które wyglądały na cenne, ale nie dawały użytecznego metalu, a podczas wytapiania wydzielały trujące opary arsenu. Ni Nikiel Mitologia · niemiecki Nikiel jest skróconą formą niemieckiego Kupfernickel, mniej więcej „miedziany demon”, górniczej nazwy rudy, która wyglądała jak ruda miedzi, ale nie dawała miedzi. Axel Fredrik Cronstedt, który rozpoznał ten metal w 1751 roku, skrócił nazwę. Cu Miedź Miejsce · łaciński Nazwa angielska copper pochodzi od późnołacińskiego cuprum, od łacińskiego aes Cyprium, „metal z Cypru”, śródziemnomorskiej wyspy słynnej w starożytności z kopalni miedzi. Symbol Cu pochodzi od cuprum. Zn Cynk Inne · niemiecki Nazwa cynku pochodzi od niemieckiego Zink, nazwy używanej przez lekarza Paracelsusa w XVI wieku. Jej pochodzenie jest niepewne; jedno popularne wyjaśnienie wiąże ją z Zinke, „ząb” lub „kolec”, opisującym postrzępione kryształy tego metalu. Ga Gal Miejsce · łaciński Nazwa galu pochodzi od Gallia, łacińskiej nazwy Francji. Paul-Émile Lecoq de Boisbaudran odkrył go w 1875 roku i nazwał na cześć swojej ojczyzny, choć niektórzy podejrzewali grę słów od jego własnego nazwiska, ponieważ gallus oznacza „kogut” (le coq). Ge German Miejsce · łaciński Nazwa germanu pochodzi od Germania, łacińskiej nazwy Niemiec. Clemens Winkler, który odkrył ten pierwiastek w 1886 roku, nazwał go na cześć swojego kraju ojczystego. As Arsen Minerał · grecki Nazwa arsenu pochodzi od greckiego arsenikon, nazwy żółtego minerału orpimentu, siarczku arsenu używanego jako pigment. Greckie słowo wywodzi się ostatecznie z perskiego słowa oznaczającego „złoty”. Se Selen Astronomia · grecki Nazwa selenu pochodzi od greckiego selene, oznaczającego „Księżyc”. Jöns Jacob Berzelius nazwał go w 1817 roku, ponieważ bardzo przypominał tellur, nazwany od Ziemi (łac. tellus). Br Brom Właściwość · grecki Nazwa bromu pochodzi od greckiego bromos, oznaczającego „smród”. Antoine-Jérôme Balard odkrył ten pierwiastek w 1826 roku, a nazwę wybrano ze względu na ostry, nieprzyjemny zapach jego czerwonobrunatnych oparów. Kr Krypton Właściwość · grecki Nazwa kryptonu pochodzi od greckiego kryptos, oznaczającego „ukryty”. William Ramsay i Morris Travers nazwali go w 1898 roku, ponieważ gaz pozostawał ukryty w powietrzu, w maleńkich ilościach, dopóki nie wydzielili go ze skroplonego powietrza. Rb Rubid Właściwość · łaciński Nazwa rubidu pochodzi od łacińskiego rubidus, oznaczającego „głęboko czerwony”. Robert Bunsen i Gustav Kirchhoff odkryli go w 1861 roku za pomocą spektroskopu i nazwali od jasnoczerwonych linii w jego widmie. Sr Stront Miejsce · angielski Stront został nazwany od Strontian, wioski w szkockich Highlands. Nowy minerał z tamtejszych kopalni ołowiu, nazwany później strontianitem, doprowadził w latach 90. XVIII wieku do odkrycia tego pierwiastka. Y Itr Miejsce · szwedzki Itr został nazwany od Ytterby, wioski koło Sztokholmu w Szwecji. Z tamtejszego kamieniołomu pochodził minerał, w którym go znaleziono, a od tej wioski nazwano także trzy inne pierwiastki: terb, erb i iterb. Zr Cyrkon Minerał · perski Cyrkon został nazwany od minerału cyrkonu, kamienia szlachetnego, w którym odkryto go w 1789 roku. Uważa się, że słowo cyrkon pochodzi od perskiego zargun, oznaczającego „koloru złota”, od barwy niektórych kamieni. Nb Niob Mitologia · grecki Niob został nazwany od Niobe, córki Tantala w mitologii greckiej, ponieważ pierwiastek ten jest tak podobny do tantalu. Heinrich Rose wybrał tę nazwę w 1844 roku; w Stanach Zjednoczonych długo nazywano go kolumbem. Mo Molibden Minerał · grecki Nazwa molibden pochodzi od greckiego molybdos, oznaczającego „ołów”. Jego główna ruda, molibdenit, była długo mylona z rudami ołowiu i z grafitem, a wszystkie te miękkie, ciemne minerały nazywano podobnie. Tc Technet Właściwość · grecki Nazwa technet pochodzi od greckiego technetos, oznaczającego „sztuczny”. Odkryty w 1937 roku w metalu bombardowanym w akceleratorze cząstek, był pierwszym pierwiastkiem otrzymanym sztucznie. Ru Ruten Miejsce · łaciński Nazwa ruten pochodzi od Ruthenii, łacińskiej nazwy Rosji. Karl Klaus, który wyodrębnił ten pierwiastek na Uniwersytecie Kazańskim w 1844 roku, nazwał go na cześć kraju, w którym żył i pracował. Rh Rod Właściwość · grecki Nazwa rod pochodzi od greckiego rhodon, oznaczającego „róża”. William Hyde Wollaston wybrał ją na początku XIX wieku, ponieważ sole nowego metalu, który wyodrębnił, miały różowoczerwoną barwę. Pd Pallad Astronomia · grecki Pallad został nazwany od planetoidy Pallas, odkrytej w 1802 roku, krótko przed odkryciem tego pierwiastka przez Williama Hyde'a Wollastona. Samą planetoidę nazwano od Pallas Ateny, greckiej bogini mądrości. Ag Srebro Inne · staroangielski Nazwa angielska silver pochodzi od staroangielskiego seolfor, słowa wspólnego z innymi językami germańskimi, którego wcześniejsze pochodzenie jest niejasne. Symbol Ag pochodzi od łacińskiego argentum, od starożytnego rdzenia oznaczającego „lśniący” lub „biały”. Cd Kadm Minerał · grecki Nazwa kadm pochodzi od łacińskiego cadmia, od greckiego kadmeia, dawnej nazwy kalaminu, rudy cynku. Friedrich Stromeyer odkrył ten pierwiastek w 1817 roku jako zanieczyszczenie związku cynku. In Ind Właściwość · łaciński Ind został nazwany od indygo, głęboko niebieskiego barwnika, od łacińskiego indicum. Ferdinand Reich i Hieronymus Richter odkryli go w 1863 roku, dostrzegając w jego widmie jasną, indygowo-niebieską linię. Sn Cyna Inne · staroangielski Nazwa angielska tin pochodzi od staroangielskiego tin, słowa występującego w wielu językach germańskich, którego wcześniejsze pochodzenie jest nieznane. Jej symbol, Sn, pochodzi od stannum, łacińskiego słowa oznaczającego cynę. Sb Antymon Inne · łaciński Nazwa antymon pochodzi od średniowiecznołacińskiego antimonium, słowa o niepewnym pochodzeniu używanego przez alchemików. Symbol Sb pochodzi od łacińskiego stibium, nazwy stybnitu, minerału antymonu używanego w starożytności jako czarny makijaż oczu. Te Tellur Astronomia · łaciński Nazwa tellur pochodzi od łacińskiego tellus, oznaczającego „ziemia”. Martin Heinrich Klaproth wybrał ją w 1798 roku po potwierdzeniu istnienia pierwiastka, który Franz-Joseph Müller von Reichenstein odkrył w rudzie złota w 1782 roku. I Jod Właściwość · grecki Nazwa jod pochodzi od greckiego iodes, oznaczającego „fioletowy”. Joseph Louis Gay-Lussac zaproponował tę nazwę w 1813 roku ze względu na uderzające fioletowe pary unoszące się podczas ogrzewania pierwiastka. Xe Ksenon Właściwość · grecki Nazwa ksenon pochodzi od greckiego xenos, oznaczającego „obcy” lub „cudzoziemiec”. William Ramsay i Morris Travers nazwali go w 1898 roku; był ostatnim z trzech nowych gazów, które w tym roku wydzielili ze skroplonego powietrza. Cs Cez Właściwość · łaciński Nazwa cez pochodzi od łacińskiego caesius, oznaczającego „niebieskoszary” lub „błękitny”. Robert Bunsen i Gustav Kirchhoff odkryli go w 1860 roku w wodzie mineralnej i nazwali od dwóch jasnych niebieskich linii w jego widmie. Ba Bar Minerał · grecki Nazwa bar pochodzi od baryty, dawnej nazwy tlenku baru, od greckiego barys, oznaczającego „ciężki”. Jego pospolity minerał, baryt, jest niezwykle gęsty, a Humphry Davy nazwał ten metal w 1808 roku po jego wyodrębnieniu. La Lantan Właściwość · grecki Nazwa lantan pochodzi od greckiego lanthanein, oznaczającego „leżeć w ukryciu”. Carl Gustaf Mosander wybrał ją w 1839 roku, ponieważ pierwiastek ukrywał się w związkach ceru, niezauważony przez wcześniejszych chemików. Ce Cer Astronomia · łaciński Cer został nazwany od Ceres, planety karłowatej w pasie planetoid, odkrytej w 1801 roku, dwa lata przed odkryciem pierwiastka. Sama Ceres upamiętnia rzymską boginię rolnictwa. Pr Prazeodym Właściwość · grecki Nazwa prazeodym pochodzi od greckich słów prasios, „barwy pora”, i didymos, „bliźniak”. Carl Auer von Welsbach rozdzielił w 1885 roku didym, tak zwanego bliźniaka lantanu, na dwa pierwiastki i ten nazwał od jego zielonych soli. Nd Neodym Właściwość · grecki Nazwa neodym pochodzi od greckich słów neos, „nowy”, i didymos, „bliźniak”, a więc oznacza „nowy bliźniak”. Był jednym z dwóch pierwiastków, które Carl Auer von Welsbach wydzielił w 1885 roku z didymu, uważanego wcześniej za pojedynczy pierwiastek. Pm Promet Mitologia · grecki Promet został nazwany od Prometeusza, tytana z mitologii greckiej, który ukradł ogień bogom i dał go ludziom. Grace Mary Coryell, żona jednego z odkrywców, zasugerowała tę nazwę jako symbol zarówno ludzkiej odwagi, jak i związanych z nią niebezpieczeństw. Sm Samar Minerał · rosyjski Samar został nazwany od minerału samarskitu, w którym go znaleziono. Minerał upamiętnia Wasilija Samarskiego-Bychowca, rosyjskiego urzędnika górniczego, przez co samar jest pierwszym pierwiastkiem nazwanym, pośrednio, od osoby. Eu Europ Miejsce · łaciński Europ został nazwany od kontynentu Europy. Nazwę wybrał francuski chemik Eugène-Anatole Demarçay, który zidentyfikował pierwiastek w 1901 roku po latach starannej pracy nad rozdzielaniem. Gd Gadolin Minerał · fiński Gadolin został nazwany od minerału gadolinitu, który upamiętnia Johana Gadolina, fińskiego chemika, który odkrył w nim itr w 1794 roku. Jean Charles Galissard de Marignac po raz pierwszy wykrył gadolin w 1880 roku. Tb Terb Miejsce · szwedzki Terb został nazwany od Ytterby, wioski koło Sztokholmu w Szwecji, której kamieniołom dostarczył minerału, z którego pochodzi. Carl Gustaf Mosander odkrył go w 1843 roku i utworzył jego nazwę od części nazwy wioski. Dy Dysproz Właściwość · grecki Nazwa dysproz pochodzi od greckiego dysprositos, oznaczającego „trudno dostępny”. Paul-Émile Lecoq de Boisbaudran wybrał ją w 1886 roku po wielu żmudnych próbach oddzielenia tego pierwiastka od holmu. Ho Holm Miejsce · łaciński Nazwa holm pochodzi od Holmia, łacińskiej nazwy Sztokholmu, stolicy Szwecji. Per Teodor Cleve, rodowity sztokholmczyk, który zidentyfikował pierwiastek w 1879 roku, nazwał go od swojego rodzinnego miasta. Er Erb Miejsce · szwedzki Erb został nazwany od Ytterby, szwedzkiej wioski koło Sztokholmu, której kamieniołom dał tyle nowych pierwiastków. Carl Gustaf Mosander odkrył erb w 1843 roku i utworzył jego nazwę od fragmentu nazwy wioski. Tm Tul Miejsce · łaciński Tul został nazwany od Thule, starożytnej greckiej i rzymskiej nazwy tajemniczej krainy na dalekiej północy, często utożsamianej ze Skandynawią. Per Teodor Cleve odkrył ten pierwiastek i nadał mu nazwę w 1879 roku. Yb Iterb Miejsce · szwedzki Iterb został nazwany od Ytterby, szwedzkiej wioski koło Sztokholmu ze słynnym kamieniołomem. Od tej jednej wioski nazwano cztery pierwiastki: itr, terb, erb i iterb, którego ostatni zidentyfikował Jean Charles Galissard de Marignac w 1878 roku. Lu Lutet Miejsce · łaciński Nazwa lutet pochodzi od Lutetii, łacińskiej nazwy starożytnego miasta, które stało się Paryżem. Francuski chemik Georges Urbain, który odkrył ten pierwiastek w 1907 roku, nazwał go od swojego rodzinnego miasta. Hf Hafn Miejsce · łaciński Nazwa hafn pochodzi od Hafnii, łacińskiej nazwy Kopenhagi w Danii. Dirk Coster i George de Hevesy odkryli tam ten pierwiastek w 1923 roku, w instytucie kierowanym przez Nielsa Bohra. Ta Tantal Mitologia · grecki Tantal został nazwany od Tantala, króla z mitologii greckiej ukaranego staniem w wodzie, której nigdy nie mógł wypić. Anders Gustaf Ekeberg wybrał tę nazwę w 1802 roku, ponieważ tlenek tego pierwiastka nie pochłaniał kwasu, nawet gdy był w nim zanurzony. W Wolfram Minerał · szwedzki Angielska nazwa tungsten pochodzi od szwedzkiego tung sten, oznaczającego „ciężki kamień”, dawnej nazwy gęstego minerału zwanego dziś scheelitem. Jego symbol, W, pochodzi od wolframu, niemieckiej nazwy tego pierwiastka i jego rudy, wolframitu. Re Ren Miejsce · łaciński Nazwa ren pochodzi od Rhenus, łacińskiej nazwy rzeki Ren. Niemieccy chemicy Walter Noddack, Ida Tacke i Otto Berg odkryli go w 1925 roku i nazwali od tej rzeki w swojej ojczyźnie. Os Osm Właściwość · grecki Nazwa osm pochodzi od greckiego osme, oznaczającego „zapach”. Smithson Tennant nazwał go tak w 1803 roku ze względu na ostry, nieprzyjemny zapach czterotlenku osmu, lotnego związku powstającego, gdy metal reaguje z powietrzem. Ir Iryd Właściwość · grecki Nazwa iryd pochodzi od greckiego iris, oznaczającego „tęcza”, które było też imieniem greckiej bogini tęczy. Smithson Tennant wybrał ją w 1803 roku, ponieważ sole tego metalu wykazują szeroką gamę barw. Pt Platyna Właściwość · hiszpański Nazwa platyna pochodzi od hiszpańskiego platina, oznaczającego „małe srebro”, zdrobnienia od plata, „srebro”. Hiszpańscy koloniści w Ameryce Południowej używali tej nazwy dla srebrzystych ziaren metalu, które znajdowali wymieszane ze złotem. Au Złoto Właściwość · staroangielski Angielska nazwa gold pochodzi od staroangielskiego gold, od starożytnego rdzenia oznaczającego „żółty” lub „jasny”. Symbol Au pochodzi od łacińskiego aurum, rzymskiego słowa oznaczającego złoto. Hg Rtęć Astronomia · łaciński Angielska nazwa mercury pochodzi od planety Merkury, którą alchemicy łączyli z tym szybko płynącym ciekłym metalem; planeta upamiętnia szybkiego posłańca bogów z mitologii rzymskiej. Symbol Hg pochodzi od łacińskiego hydrargyrum, od greckiego określenia „wodne srebro”. Tl Tal Właściwość · grecki Nazwa tal pochodzi od greckiego thallos, oznaczającego „zielony pęd” lub „gałązka”. William Crookes odkrył go w 1861 roku i nazwał od jaskrawozielonej linii w jego widmie, barwy świeżych wiosennych przyrostów. Pb Ołów Inne · staroangielski Angielska nazwa lead pochodzi od staroangielskiego lead, słowa spokrewnionego z holenderskim lood. Jego symbol, Pb, pochodzi od łacińskiego plumbum, od którego pochodzą też angielskie słowa plumbing i plumber (instalacje wodociągowe i hydraulik), ponieważ rzymskie rury wodne wykonywano z ołowiu. Bi Bizmut Inne · niemiecki Nazwa bizmut pochodzi od niemieckiego Wismut, dawnego górniczego słowa o niepewnym pochodzeniu; jedna z hipotez wiąże je z weiße Masse, „biała masa”. W XVI wieku słowo zlatynizowano jako bisemutum, od czego pochodzi nazwa współczesna. Po Polon Miejsce · łaciński Nazwa polon pochodzi od Polonia, łacińskiej nazwy Polski. Maria i Pierre Curie odkryli go w 1898 roku i nazwali od ojczyzny Marii, podzielonej wówczas między Rosję, Prusy i Austrię, aby zwrócić uwagę na jej los. At Astat Właściwość · grecki Nazwa astat pochodzi od greckiego astatos, oznaczającego „niestabilny”. Naukowcy, którzy po raz pierwszy go otrzymali w 1940 roku, wybrali tę nazwę, ponieważ każda postać tego pierwiastka jest promieniotwórcza i szybko się rozpada. Rn Radon Inne · łaciński Radon swoją nazwę zawdzięcza radowi, pierwiastkowi, którego rozpad promieniotwórczy go wytwarza, z końcówką -on zapożyczoną od innych gazów szlachetnych, takich jak argon i neon. Sama nazwa rad pochodzi od łacińskiego radius, „promień”. Fr Frans Miejsce · francuski Frans został nazwany od Francji. Marguerite Perey, która odkryła ten pierwiastek w 1939 roku, pracując w Instytucie Curie w Paryżu, wybrała tę nazwę, aby uhonorować swój kraj ojczysty. Ra Rad Właściwość · łaciński Nazwa rad pochodzi od łacińskiego radius, oznaczającego „promień”. Maria i Pierre Curie nadali ją w 1898 roku od intensywnego promieniowania, które wydziela, i które może sprawiać, że jego związki słabo świecą w ciemności. Ac Aktyn Właściwość · grecki Nazwa aktyn pochodzi od greckiego aktis (dopełniacz aktinos), oznaczającego „promień” lub „wiązka”. André-Louis Debierne nadał ją w 1899 roku od jego promieniotwórczości, czyli promieni wysyłanych podczas rozpadu jego atomów. Th Tor Mitologia · staronordyjski Tor został nazwany od Thora, nordyckiego boga piorunów. Jöns Jacob Berzelius wybrał tę nazwę w 1829 roku, gdy odkrył ten pierwiastek w czarnym minerale z Norwegii, nazwanym później torytem. Pa Protaktyn Inne · grecki Nazwa protaktyn pochodzi od greckiego protos, „pierwszy”, połączonego z aktynem, ponieważ rozpada się on na aktyn, a więc w łańcuchu rozpadu występuje przed nim. Pierwotną formę, protoaktyn, skrócono w 1949 roku. U Uran Astronomia · grecki Uran został nazwany od planety Uran, odkrytej przez Williama Herschela w 1781 roku. Martin Heinrich Klaproth nadał nazwę pierwiastkowi w 1789 roku; sama planeta upamiętnia Uranosa, greckiego boga nieba. Np Neptun Astronomia · łaciński Neptun został nazwany od planety Neptun. Odkryty w 1940 roku, był pierwszym pierwiastkiem za uranem, więc nazwano go od następnej planety za Uranem, która upamiętnia rzymskiego boga mórz. Pu Pluton Astronomia · łaciński Pluton został nazwany od Plutona, uważanego wówczas za następną planetę za Neptunem, zgodnie ze schematem uranu i neptunu. Pluton, obecnie klasyfikowany jako planeta karłowata, nosi imię rzymskiego boga podziemi. Am Ameryk Miejsce · angielski Ameryk został nazwany od Ameryk, gdzie po raz pierwszy go otrzymano w 1944 roku. Jego odkrywcy wybrali nazwę na zasadzie analogii do europu, pierwiastka bezpośrednio nad nim w układzie okresowym, nazwanego od Europy. Cm Kiur Osoba · francuski Kiur upamiętnia Marię i Pierre'a Curie, pionierów badań nad promieniotwórczością. Nazwa idzie za przykładem gadolinu, pierwiastka nad nim w układzie okresowym, który nazwano na cześć chemika Johana Gadolina. Bk Berkel Miejsce · angielski Berkel został nazwany od miasta Berkeley w Kalifornii, siedziby laboratorium Uniwersytetu Kalifornijskiego, w którym po raz pierwszy go otrzymano w 1949 roku. Nazwa jest równoległa do terbu, pierwiastka nad nim, który nazwano od szwedzkiej wioski. Cf Kaliforn Miejsce · angielski Kaliforn został nazwany od stanu Kalifornia i Uniwersytetu Kalifornijskiego, gdzie naukowcy pracujący w Berkeley po raz pierwszy otrzymali ten pierwiastek w 1950 roku, bombardując kiur jądrami helu. Es Einstein Osoba · niemiecki Einstein upamiętnia Alberta Einsteina, fizyka słynnego z teorii względności. Pierwiastek po raz pierwszy znaleziono w 1952 roku w pozostałościach po pierwszej próbie bomby wodorowej, a jego odkrycie i nazwę ogłoszono dopiero w 1955 roku, w roku śmierci Einsteina. Fm Ferm Osoba · włoski Ferm upamiętnia Enrica Fermiego, urodzonego we Włoszech fizyka, który zbudował pierwszy reaktor jądrowy. Podobnie jak einstein, został odkryty w pozostałościach po próbie bomby wodorowej z 1952 roku, choć odkrycie utrzymywano w tajemnicy przez kilka lat. Md Mendelew Osoba · rosyjski Mendelew upamiętnia Dmitrija Mendelejewa, rosyjskiego chemika, który w 1869 roku opublikował pierwszy powszechnie uznany układ okresowy i użył go do przewidzenia pierwiastków, których jeszcze nie odkryto. No Nobel Osoba · szwedzki Nobel upamiętnia Alfreda Nobla, szwedzkiego chemika, który wynalazł dynamit i ufundował Nagrody Nobla. Nazwę zaproponował w 1957 roku zespół z Instytutu Fizyki im. Nobla w Sztokholmie, choć ich zgłoszenie odkrycia nie zostało potwierdzone. Lr Lorens Osoba · angielski Lorens upamiętnia Ernesta O. Lawrence'a, amerykańskiego fizyka, który wynalazł cyklotron, rodzaj akceleratora cząstek. Po raz pierwszy otrzymano go w 1961 roku w laboratorium w Berkeley, które założył i które dziś nosi jego imię. Rf Rutherford Osoba · angielski Rutherford upamiętnia Ernesta Rutherforda, urodzonego w Nowej Zelandii fizyka, który odkrył jądro atomowe i jest często nazywany ojcem fizyki jądrowej. Nazwa została oficjalnie zatwierdzona w 1997 roku po długim sporze o nazewnictwo. Db Dubn Miejsce · rosyjski Dubn został nazwany od Dubnej, miasta pod Moskwą w Rosji, siedziby Zjednoczonego Instytutu Badań Jądrowych, gdzie prowadzono jedne z najwcześniejszych prac nad tym pierwiastkiem. Sg Seaborg Osoba · angielski Seaborg upamiętnia Glenna T. Seaborga, amerykańskiego chemika, który pomógł odkryć pluton i kilka innych ciężkich pierwiastków. Niezwykłe jest to, że nazwę wybrano, gdy Seaborg jeszcze żył. Bh Bohr Osoba · duński Bohr upamiętnia Nielsa Bohra, duńskiego fizyka, którego model atomu z elektronami na ustalonych poziomach energetycznych pomógł położyć podwaliny pod teorię kwantową. Pierwiastek po raz pierwszy otrzymano w 1981 roku w Darmstadt w Niemczech. Hs Has Miejsce · łaciński Nazwa has pochodzi od Hassia, łacińskiej nazwy niemieckiego kraju związkowego Hesja. Pierwiastek po raz pierwszy otrzymano w 1984 roku w ośrodku badań nad ciężkimi jonami GSI w Darmstadt, które leży w Hesji. Mt Meitner Osoba · niemiecki Meitner upamiętnia Lise Meitner, urodzoną w Austrii fizyczkę, która wraz z Ottonem Frischem podała pierwsze wyjaśnienie rozszczepienia jądra. Pominięto ją przy Nagrodzie Nobla przyznanej Ottonowi Hahnowi za odkrycie rozszczepienia. Ds Darmstadt Miejsce · niemiecki Darmstadt został nazwany od Darmstadt w Niemczech, miasta, w którym naukowcy z ośrodka badawczego GSI po raz pierwszy otrzymali ten pierwiastek w 1994 roku, łącząc jądra ołowiu i niklu. Rg Rentgen Osoba · niemiecki Rentgen upamiętnia Wilhelma Conrada Röntgena, niemieckiego fizyka, który odkrył promienie rentgenowskie w 1895 roku i otrzymał pierwszą Nagrodę Nobla z fizyki w 1901 roku. Pierwiastek po raz pierwszy otrzymano w 1994 roku w Darmstadt. Cn Kopernik Osoba · łaciński Kopernik upamiętnia Mikołaja Kopernika, renesansowego astronoma, który dowodził, że Ziemia i pozostałe planety krążą wokół Słońca. Nazwę oficjalnie przyjęto 19 lutego 2010 roku, w rocznicę jego urodzin. Nh Nihon Miejsce · japoński Nazwa nihon pochodzi od Nihon, jednej z japońskich nazw Japonii, często tłumaczonej jako „kraj wschodzącego słońca”. Otrzymali go naukowcy z instytutu RIKEN, a był to pierwszy pierwiastek odkryty w kraju azjatyckim. Fl Flerow Osoba · rosyjski Flerow upamiętnia Laboratorium Reakcji Jądrowych im. Flerowa w Dubnej w Rosji, gdzie po raz pierwszy go otrzymano, oraz założyciela tego laboratorium, radzieckiego fizyka Gieorgija Fleriowa, znanego z prac nad rozszczepieniem jądra. Mc Moskow Miejsce · rosyjski Moskow został nazwany od obwodu moskiewskiego w Rosji, w którym znajduje się Zjednoczony Instytut Badań Jądrowych w Dubnej. Rosyjscy i amerykańscy naukowcy, pracując razem, po raz pierwszy otrzymali ten pierwiastek w 2003 roku. Lv Liwermor Miejsce · angielski Liwermor upamiętnia Lawrence Livermore National Laboratory w Livermore w Kalifornii, którego naukowcy pomogli go odkryć wraz z kolegami z Dubnej w Rosji. Miasto Livermore nazwano od Roberta Livermore'a, urodzonego w Anglii hodowcy bydła. Ts Tenes Miejsce · angielski Tenes został nazwany od amerykańskiego stanu Tennessee, w którym znajdują się Oak Ridge National Laboratory, Uniwersytet Vanderbilta i Uniwersytet Tennessee, a wszystkie przyczyniły się do jego odkrycia. Końcówka -ine (w polskiej nazwie -es) odpowiada fluorowcom, takim jak chlor. Og Oganeson Osoba · ormiański Oganeson upamiętnia Jurija Oganesjana, rosyjsko-ormiańskiego fizyka, który kierował odkryciem kilku najcięższych pierwiastków. Jego końcówka -on odpowiada innym gazom szlachetnym, a podobnie jak seaborg został nazwany od żyjącego naukowca.