Groep 1: waterstof en de alkalimetalen
Groep 1 is de eerste kolom van het periodiek systeem: waterstof, lithium, natrium, kalium, rubidium, cesium en francium. Elk heeft één buitenste elektron en dat ene elektron verklaart het meeste van wat de groep doet. Waterstof, bovenaan, is een niet-metaalgas, dus de kolom bestaat eigenlijk uit waterstof plus de zes alkalimetalen.
Positie in het periodiek systeem
Elementen in deze groep
Eén buitenste elektron: het ns¹-patroon
Elke configuratie eindigt op ns¹, waarbij n het periodenummer is: waterstof is 1s¹, lithium [He] 2s¹ en cesium [Xe] 6s¹. De metalen staan dat elektron gemakkelijk af, waardoor een edelgaskern overblijft, en vormen zo 1+-ionen zoals Li⁺, Na⁺ en K⁺.
Waterstof heeft geen binnenste kern om op terug te vallen. Meestal deelt het zijn elektron, zoals in H₂ en H₂O, maar het kan het ook afstaan en H⁺ worden, het ion dat zuren zuur maakt, of er een opnemen tot het hydride-ion H⁻, zoals in lithiumhydride (LiH).
Trends langs de kolom
Elke stap omlaag voegt een schil toe, zodat het buitenste elektron verder van de kern zit en makkelijker te verwijderen is. De eerste ionisatie-energie daalt van 13,598 eV voor waterstof naar 5,392 eV voor lithium en 3,894 eV voor cesium, en de elektronegativiteit van 2,2 naar 0,98 en 0,79, dus de metalen onderaan reageren het heftigst.
Ook de smeltpunten dalen: lithium smelt bij 453,65 K, natrium bij 370,94 K en cesium al bij 301,59 K, ongeveer 28 °C, terwijl waterstof smelt bij 13,99 K.
Waar je groep 1 tegenkomt
Waterstof zit in water en in de meeste moleculen in je lichaam, en enorme hoeveelheden worden gebruikt om ammoniak voor kunstmest te maken. Natrium- en kaliumionen geleiden de signalen in je zenuwen, lithium slaat energie op in telefoon- en autobatterijen, en rubidium en cesium houden de tijd bij in atoomklokken.
Groep 1 versus de alkalimetalen
Een groep is een kolom, terwijl een familie een verzameling elementen is die zich op elkaar lijken. Waterstof zit in de kolom maar niet in de familie: het vormt covalente in plaats van ionbindingen, en sommige tabellen plaatsen het boven fluor. Diep in Jupiter zou de enorme druk het echter in een vloeibaar metaal veranderen. De zes metalen eronder hebben hun eigen familiepagina over alkalimetalen.
Groep 1: eigenschappen langs de groep naar beneden
Klik op een kolomkop om te sorteren.
| 1 | Waterstof | H | 1 | +1, −1 | 2,2 | 120 | 13,99 K (-259,2 °C) | 0,09 g/L |
| 3 | Lithium | Li | 1 | +1 | 0,98 | 182 | 453,65 K (180,5 °C) | 0,534 g/cm³ |
| 11 | Natrium | Na | 1 | +1 | 0,93 | 227 | 370,94 K (97,8 °C) | 0,968 g/cm³ |
| 19 | Kalium | K | 1 | +1 | 0,82 | 275 | 336,7 K (63,6 °C) | 0,862 g/cm³ |
| 37 | Rubidium | Rb | 1 | +1 | 0,82 | 303 | 312,45 K (39,3 °C) | 1,532 g/cm³ |
| 55 | Cesium | Cs | 1 | +1 | 0,79 | 343 | 301,59 K (28,4 °C) | 1,93 g/cm³ |
| 87 | Francium | Fr | 1 | +1 | 0,79 | 348 | 300 K (26,9 °C) | 1,87 g/cm³ |