De s-, p-, d- en f-blokken van het periodiek systeem

Waarom de tabel blokken heeft

Elektronen bezetten subschillen van vier typen. Een s-subschil bevat 2 elektronen, een p-subschil 6, een d-subschil 10 en een f-subschil 14. De breedte van elk blok volgt deze getallen: het s-blok is 2 kolommen breed, het p-blok 6 en het d-blok 10, en in principe is het f-blok 14 (zie de grensgevallen hieronder). Het blok van een element vertelt je welk soort subschil in de vulvolgorde het laatste elektron krijgt.

De vier blokken

Het s-blok omvat groep 1 en 2 plus helium. Op de niet-metalen waterstof en helium na bevat het reactieve metalen die hun ene of twee s-elektronen afstaan om +1- en +2-ionen te vormen. Het p-blok omvat groep 13 tot 18, behalve helium. Het is het meest gevarieerde blok, met metalen, alle halfmetalen en alle niet-metalen behalve waterstof en helium.

Het d-blok omvat groep 3 tot 12, de overgangsmetalen. Dankzij hun d-elektronen kunnen ze meerdere ionen, gekleurde verbindingen en nuttige katalysatoren vormen. Het f-blok bevat de lanthaniden en actiniden, waarin de 4f- en 5f-subschillen worden gevuld. De lanthaniden lijken chemisch erg op elkaar, en alle actiniden zijn radioactief.

Configuraties aflezen uit de blokken

Omdat de blokken de vulvolgorde volgen, geeft de positie van een element zijn configuratie. In periode n vult het s-blok de ns-subschil, het p-blok np, het d-blok (n − 1)d en het f-blok (n − 2)f. Titaan is het tweede element van het d-blok in periode 4, dus zijn configuratie eindigt op 3d²: [Ar] 3d² 4s². Broom is het vijfde element van het p-blok in periode 4, dus het eindigt op 4p⁵: [Ar] 3d¹⁰ 4s² 4p⁵.

Grensgevallen

Helium staat boven de edelgassen in groep 18 omdat het zich net als zij gedraagt, maar de configuratie is 1s², dus het is een element van het s-blok en wordt hier zo gekleurd. Waterstof, 1s¹, zit ook in het s-blok.

Over de randen van het f-blok wordt gediscussieerd. Lanthaan, [Xe] 5d¹ 6s², en actinium, [Rn] 6d¹ 7s², hebben geen f-elektronen, terwijl lutetium en lawrencium al een volle f-subschil hebben. Deze tabel plaatst alle 15 lanthaniden en alle 15 actiniden in de rijen van het f-blok, dus elke rij heeft 15 cellen en niet 14. Klik op een blok in de legenda om het in de tabel te markeren.